Shloka 79
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
युगाक्षकोटिस्तत्तस्य रश्मिभिः स्यन्दनस्य तु / कीलासक्ता यथा रज्जुर्भ्रंमते सर्वतो दिशम्
Transliteration
yugākṣakoṭistattasya raśmibhiḥ syandanasya tu / kīlāsaktā yathā rajjurbhraṃmate sarvato diśam
Translation
Dengan sinar yang terikat pada hujung gandar kuk kereta itu, ia berputar ke segala arah seperti tali yang tersangkut pada pasak.
Word by Word
युग-अक्ष-कोटिःthe tip/end of the yoke-axle
युग-अक्ष-कोटिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootयुग + अक्ष + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (युगस्य अक्षस्य कोटिः)
तत्that (is)
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
रश्मिभिःby the reins/rays
रश्मिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
स्यन्दनस्यof the chariot
स्यन्दनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
कील-आसक्ताfastened to a peg
कील-आसक्ता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकील + आसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सञ्ज्/सक्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तात्पर्ये तत्पुरुषः (कीले आसक्ता = nailed/fastened to a peg)
यथाas/just like
यथा:
Upamana (उपमान/Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative)
रज्जुःa rope
रज्जुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरज्जु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भ्रमतेturns/whirls
भ्रमते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म/Goal-direction)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन