Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana

The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply

तेजसश्वाप्युपायानां दधातीह शरीरिणः / प्राणाद्या वृत्तयः पञ्च धारणानां स्ववृत्तिभिः

tejasaśvāpyupāyānāṃ dadhātīha śarīriṇaḥ / prāṇādyā vṛttayaḥ pañca dhāraṇānāṃ svavṛttibhiḥ

Baginda juga menegakkan sarana tejas dalam diri makhluk yang berjasad; lima fungsi—prāṇa dan lainnya—menopang dengan gerak masing-masing.

tejasasfrom/through radiance (tejas)
tejasas:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis/inclusion
upāyānāmof the means/methods
upāyānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootupāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
dadhātiplaces/establishes
dadhāti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhā (धा धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक अव्यय)
śarīriṇaḥof the embodied being
śarīriṇaḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśarīrin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
prāṇa-ādyāḥbeginning with prāṇa
prāṇa-ādyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāṇa + ādi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘prāṇa as first’; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
vṛttayaḥfunctions/activities
vṛttayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
pañcafive
pañca:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (अव्यय/संख्याशब्द)
FormNumeral (संख्यावाचक), indeclinable in form; qualifying plural noun
dhāraṇānāmof the supports/retentions
dhāraṇānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdhāraṇā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
sva-vṛttibhiḥby their own functions
sva-vṛttibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsva + vṛtti (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘own functions’; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)