Next Verse

Shloka 1

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde rudraprasavavarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ ṛṣiruvāca asminkalpe tvayā noktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ / mahādevasya rudrasya sādhakairṛṣibhiḥ saha

Demikianlah dalam Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, bahagian awal yang dituturkan oleh Vāyu, pada anuṣaṅga-pāda kedua, bab kesembilan bernama “Huraian Kelahiran Rudra”. Sang Ṛṣi berkata: “Wahai Mahātmā, dalam kalpa ini engkau belum menyebut kemunculan Mahādeva Rudra bersama para ṛṣi yang ber-tapa.”

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
śrīholy, revered
śrī:
Visheshana (विशेषण/epithet)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); honorific prefix
brahmāṇḍein the Brahmāṇḍa (Purāṇa)
brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (सप्तमी), Singular; compound: mahā + purāṇa
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + √vac (वच्, धातु) → prokta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त, PPP) 'prokta'; Neuter, Locative, Singular agreeing with mahāpurāṇe; tatpuruṣa: vāyunā proktam
pūrvabhāgein the former section
pūrvabhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrvabhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (सप्तमी), Singular; tatpuruṣa: pūrva + bhāga
dvitīyein the second
dvitīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; ordinal adjective qualifying (bhāge/pāde)
anuṣaṅga-pādein the Anuṣaṅga pāda (sub-division)
anuṣaṅga-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; tatpuruṣa: anuṣaṅgasya pādaḥ
rudra-prasava-varṇanamthe description of Rudra's birth
rudra-prasava-varṇanam:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + prasava (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा), Singular; tatpuruṣa chain: rudrasya prasavaḥ, tasya varṇanam
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/title marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya (निपात) used in naming/entitling
navamaḥninth
navamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; ordinal qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ṛṣiḥthe sage
ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्, धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
asminin this
asmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormPronoun; Masculine/Neuter, Locative (सप्तमी), Singular
kalpeaeon, kalpa
kalpe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
tvayāby you
tvayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormPronoun; Instrumental (तृतीया), Singular
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
uktaḥsaid, stated
uktaḥ:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Root√vac (वच्, धातु) → ukta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त, PPP); Masculine, Nominative, Singular; used predicatively with implied 'asti'
prādurbhāvaḥmanifestation, appearance
prādurbhāvaḥ:
Karta (कर्ता/topic)
TypeNoun
Rootprādurbhāva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
mahātmanaḥof the great-souled one
mahātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Singular; karmadhāraya: mahān ātmā yasya (as lexical)
mahādevasyaof Mahādeva
mahādevasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular; karmadhāraya: mahān devaḥ
rudrasyaof Rudra
rudrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
sādhakaiḥwith practitioners, devotees
sādhakaiḥ:
Sahakari (सहकारी/associative instrumental)
TypeNoun
Rootsādhaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन)
ṛṣibhiḥwith sages
ṛṣibhiḥ:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
sahatogether with
saha:
Sahartha (सहार्थ/association marker)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya; preposition-like indeclinable meaning 'together with' (सह)