Shloka 17
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्
Transliteration
gaṇitasyātha yogasya cakre saṃvatsaraṃ prabhum / prajāpatervirajasaḥ pūrvasyāṃ diśi viśrutam
Translation
Kemudian Baginda menetapkan “Penguasa Saṃvatsara” sebagai tuan atas ilmu hitung dan yoga; dia milik Prajāpati Virajas dan masyhur di arah timur.
Word by Word
गणितस्यof calculation/astronomy
गणितस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगणित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अथthen
अथ:
अनुक्रम
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
योगस्यof yoga/union
योगस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
चक्रेmade / appointed
चक्रे:
क्रिया (Verb action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
संवत्सरम्the year (Saṃvatsara)
संवत्सरम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रभुम्as lord/master
प्रभुम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; appositional to ‘संवत्सरम्’
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष: प्रजाः + पति), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
विरजसःof the stainless/pure (Virajas)
विरजसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविरजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) to प्रजापतेः
पूर्वस्याम्in the eastern
पूर्वस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् to दिशि
दिशिdirection
दिशि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विश्रुतम्renowned
विश्रुतम्:
कर्म-विशेषण (object qualifier)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु, उपसर्गः वि-)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘renowned/celebrated’; qualifies ‘संवत्सरम्/प्रभुम्’ (acc.)