Shloka 15
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च
Transliteration
sarvāpsarogaṇānāṃ ca kāmadevaṃ tathā prabhum / ṛtūnāmatha māsānāmārttavānāṃ tathaiva ca
Translation
Baginda menetapkan Kāmadeva sebagai penguasa segala golongan apsara, serta penguasa musim-musim, bulan-bulan dan kitaran musim (ārtavān).
Word by Word
सर्व-अप्सरः-गणानाम्of all the groups of Apsarases
सर्व-अप्सरः-गणानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष; ‘अप्सरोगण’ = अप्सरसाम् गणः), ‘सर्व’ उपपद-विशेषण; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कामदेवम्Kāmadeva (god of love)
कामदेवम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकामदेव (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: कामस्य देवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाthus / likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्रभुम्the lord/master
प्रभुम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋतूनाम्of the seasons
ऋतूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अथthen / next
अथ:
अनुक्रम (sequencing)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle; sequence)
मासानाम्of the months
मासानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
आर्त्तवानाम्of the seasonal periods
आर्त्तवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआर्त्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘आर्त्तव’ = (seasonal) period/menstrual/seasonal flow; here likely ‘seasonal (times)’
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed / just
एव:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय