Shloka 74
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
लालाढ्या बादराश्चान्ये विश्वामित्रस्य धीमतः / ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः // ६५।७३// कौशिकाः सौश्रुताश्चैव तथान्ये सैन्धवायनाः / योगेश्वरस्य पुण्यस्य बह्मर्षेः कौशिकस्य वै / विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः
Transliteration
lālāḍhyā bādarāścānye viśvāmitrasya dhīmataḥ / ṛṣyantaravivāhyāste bahabaḥ kauśikāḥ smṛtāḥ // 65.73// kauśikāḥ sauśrutāścaiva tathānye saindhavāyanāḥ / yogeśvarasya puṇyasya bahmarṣeḥ kauśikasya vai / viśvāmitrasya putrāṇāṃ śunaḥśepho 'grajaḥ smṛtaḥ
Translation
Anak-anak lain Viśvāmitra yang bijaksana ialah Lālāḍhya dan Bādara; mereka layak berkahwin dalam garis Ṛṣyantara, dan ramai dikenang dengan gelaran “Kauśika”. Ada juga Kauśika, Sauśruta serta yang lain bernama Saindhavāyana. Dalam kalangan putera Viśvāmitra—brahmarṣi Kauśika, yogeśvara yang suci—Śunaḥśepha dikenang sebagai yang sulung.
Word by Word
लालाढ्याःthe Lālāḍhyas
लालाढ्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलालाढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बादराःthe Bādaras
बादराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबादर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (others)
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
धीमतःof the wise
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘Viśvāmitra’)
ऋष्यन्तरविवाह्याःthose connected by marriage with Ṛṣyantara
ऋष्यन्तरविवाह्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋष्यन्तर + विवाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋष्यन्तरस्य विवाह्याः ‘marriageable/connected by marriage to Ṛṣyantara’)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (they/those)
बहवःmany
बहवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
कौशिकाःthe Kauśikas
कौशिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मृताःare said/are known
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are known/called’
कौशिकाःthe Kauśikas
कौशिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सौश्रुताःthe Sauśrutas
सौश्रुताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौश्रुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle of emphasis ‘indeed/just’)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb ‘thus/so/likewise’)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सैन्धवायनाःthe Saindhavāyanas
सैन्धवायनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसैन्धवायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
योगेश्वरस्यof the lord of yoga
योगेश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयोगेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (योगानाम् ईश्वरः)
पुण्यस्यof the holy/meritorious
पुण्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying yogeśvara/brahmarṣi)
ब्रह्मर्षेःof the brahmarṣi
ब्रह्मर्षेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्मणः ऋषिः)
कौशिकस्यof Kauśika
कौशिकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assurance)
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्राणाम्of (his) sons
पुत्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
शुनःशेफःŚunaḥśepha
शुनःशेफः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशुनःशेफ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शुनः शेफः; traditional proper name)
अग्रजःthe elder (brother)/first-born
अग्रजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअग्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (अग्रे जातः ‘born earlier’)
स्मृतःis said/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is said/known’