Shloka 36
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्
Transliteration
sagarasya sutairyasmādvarddhito makarālayaḥ / tataḥ prabhṛti lokeṣu sāgarākhyāmavāptavān
Translation
Oleh putera-putera Sagara, lautan—kediaman makara—menjadi bertambah luas; sejak itu di dunia ia mendapat nama “Sagara”.
Word by Word
सगरस्यof Sagara
सगरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुतैःby sons
सुतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
यस्मात्because of which/from whom
यस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
वर्द्धितःwas increased
वर्द्धितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘was increased’
मकरालयःabode of makaras (ocean)
मकरालयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमकर + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मकराणाम् आलयः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthereupon
ततः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्/तदनन्तरम् अर्थे (adverb: then/thereupon)
प्रभृतिfrom that time onward
प्रभृति:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भकालवाचक (adverb: from then on)
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
सागराख्याम्the name ‘Sāgara’
सागराख्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसागर + आख्या (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपपद-भाव: सागर-आख्या = ‘Sāgara’ नाम), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
अवाप्तवान्obtained (came to be called)
अवाप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्तवतु-प्रत्यय, perfective active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘obtained/received’