Shloka 40
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ततः प्रचेतसा वाक्यं मन्यमानो ऽवधीरितम् / चुकोप तमभिप्रेक्ष्य रामः शस्त्रभृतां वरः
Transliteration
tataḥ pracetasā vākyaṃ manyamāno 'vadhīritam / cukopa tamabhiprekṣya rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ
Translation
Kemudian, menyangka kata-kata Pracetas (Varuna) telah dihina, Rama—yang terbaik antara para pemegang senjata—murka sebaik memandangnya.
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर्ये (temporal adverb)
pracetasāby Pracetas (Varuṇa)
pracetasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpracetas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
vākyamthe statement
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
manyamānaḥthinking/considering
manyamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootman (कृदन्त; √man मन् + शानच्)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present participle/शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आत्मनेपदी भावः
avadhīritamdisregarded
avadhīritam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootava-dhīr (कृदन्त; √dhīr ‘to disregard’ + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(vākyam) avadhīritam’
cukopabecame angry
cukopa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kup (धातु; कुप्)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
abhiprekṣyahaving looked at
abhiprekṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√prekṣ (कृदन्त; प्रेक्ष् + ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having looked at’
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
śastrabhṛtāmof weapon-bearers
śastrabhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśastra-bhṛt (प्रातिपदिक; शस्त्र + भृत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; ‘शस्त्रं बिभ्रति’ इति तत्पुरुष
varaḥthe best
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन