Shloka 12
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ततस्ते मुनयो रामं प्रणम्येदमथाब्रुवन् / अवेह्यस्मान्मुनिश्रेष्ठ गोकर्णनिलयान्मुनीन्
Transliteration
tataste munayo rāmaṃ praṇamyedamathābruvan / avehyasmānmuniśreṣṭha gokarṇanilayānmunīn
Translation
Lalu para resi itu bersujud kepada Rāma dan berkata: “Wahai resi termulia, ketahuilah kami, para resi yang menetap di Gokarṇa.”
Word by Word
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (time adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘they/those’
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रामम्Rāma
रामम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
पूर्वकालक्रिया
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having bowed’
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अब्रुवन्
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/क्रमसूचक
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक/समुच्चय) = particle ‘then/now’
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अवेहिknow/understand
अवेहि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootअव-इ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘know/understand’
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, बहुवचन
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: मुनीनां श्रेष्ठः; पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
गोकर्णनिलयान्dwelling at Gokarṇa
गोकर्णनिलयान्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootगोकर्ण (प्रातिपदिक) + निलय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: गोकर्णस्य निलयाः (residents of Gokarṇa); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifies मुनीन्
मुनीन्sages
मुनीन्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; apposition to अस्मान्