Shloka 14
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
ततस्तत्क्रोधसंभूतनेत्राग्नेर्दहतो दिशः / इन्धनीभूतदेहास्ते पुत्राः संक्षयमागताः
Transliteration
tatastatkrodhasaṃbhūtanetrāgnerdahato diśaḥ / indhanībhūtadehāste putrāḥ saṃkṣayamāgatāḥ
Translation
Kemudian api dari mata yang lahir daripada murkanya membakar segenap penjuru; para putera itu, tubuhnya bagaikan bahan bakar, pun binasa.
Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): तस्मात्/ततः = ‘then, thereafter’
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg); विशेषणरूपेण ‘that’
krodha-saṃbhūta-netra-agneḥof the eye-fire arisen from anger
krodha-saṃbhūta-netra-agneḥ:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + saṃbhūta (कृदन्त; √bhū (धातु) + सम्) + netra (प्रातिपदिक) + agni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular); तत्पुरुष-समासः: ‘क्रोधात् संभूतः’ (saṃbhūta) इति विशेषणेन ‘नेत्राग्निः’ (eye-fire)
dahataḥburning
dahataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Root√dah (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), षष्ठी, एकवचन; ‘दहत्’ = burning; here agreeing with ‘agneḥ’ (gen sg)
diśaḥthe directions/quarters
diśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (accusative plural)
indhanī-bhūta-dehāḥhaving bodies turned into fuel
indhanī-bhūta-dehāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootindhanī (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त; √bhū (धातु)) + deha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: ‘इन्धनीभूताः देहाः येषाम्/येषां’ (fuel-like bodies)
tethose
te:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom pl)
putrāḥsons
putrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural)
saṃkṣayamdestruction/ruin
saṃkṣayam:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative singular)
āgatāḥreached/attained
āgatāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु) + ā (उपसर्ग)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘आगत’ = having reached