Shloka 4
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
विचित्य पृथिवीं ते तु स पुराचलकाननाम् / अपश्यन्तो यज्ञपशुं दुःखं महदवाप्नुवन्
Transliteration
vicitya pṛthivīṃ te tu sa purācalakānanām / apaśyanto yajñapaśuṃ duḥkhaṃ mahadavāpnuvan
Translation
Mereka menyelidiki seluruh bumi—dengan kota, gunung dan rimba—namun kerana tidak melihat haiwan korban yajña itu, mereka ditimpa dukacita yang besar.
Word by Word
विचित्यhaving searched
विचित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); पूर्वक्रिया (having searched/examined)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (but/indeed)
सःthat/then
सः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (पाठे 'स' इति) संकेत/अन्वय-निपात (he/that)
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly/earlier)
अचल-काननाम्of the mountain forests
अचल-काननाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअचलकानन (प्रातिपदिक; अचल + कानन)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध (of the mountain-forests)
अपश्यन्तःnot seeing
अपश्यन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ) नकारार्थे; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; कर्तृवाचक
यज्ञ-पशुम्the sacrificial animal
यज्ञ-पशुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञपशु (प्रातिपदिक; यज्ञ + पशु)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म (object experienced)
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; दुःखम् इत्यस्य विशेषण
अवाप्नुवन्experienced/obtained
अवाप्नुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद