Shloka 67
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना
Transliteration
vārayāmāsa bahudhā duḥkhena mahatānvitaḥ / bahuśaḥ pratiṣiddho 'pi pitrā tena mahātmanā
Translation
Dan menahannya dengan pelbagai cara, dipenuhi dengan kesedihan yang mendalam. Walaupun dilarang berkali-kali oleh bapa yang mulia itu...
Word by Word
वारयामासrestrained/forbade
वारयामास:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवारय् (धातु, causative of वृ ‘to restrain/cover’)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative; 3rd sg perfect
बहुधाin many ways/repeatedly
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
दुःखेनwith sorrow
दुःखेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
महताgreat
महता:
करणसम्बन्धी विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; adjective agreeing with दुःखेन (instrumental)
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअन्वि-इ (धातु) / अन्वित (प्रातिपदिक from PPP)
Formक्त (PPP) ‘endowed/possessed’, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
बहुशःmany times
बहुशः:
क्रियाविशेषण (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय, आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण
प्रतिषिद्धःforbidden/restrained
प्रतिषिद्धः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootप्रति-षिध् (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘forbidden/restrained’
अपिeven/though
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
पित्राby (his) father
पित्रा:
करण/कर्तृ (Agent/Instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
तेनthat
तेन:
करणसम्बन्धी विशेषण (Qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; pronoun qualifying पित्रा
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
करण/कर्तृ (Agent/Instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular