Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 35
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्
Transliteration
kṣamamūrdhvamukhānsadyaḥ palāyanaparānpunaḥ / vṛkṣānpuṣpaphalopetānvilokya mudito 'bhavat
Translation
Melihat makhluk yang mendongak dari tanah namun segera bersedia melarikan diri, serta memandang pepohon yang sarat bunga dan buah, baginda pun berasa gembira.
Word by Word
क्षमम्patiently/forbearingly
क्षमम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative: ‘patiently/forbearingly’)
ऊर्ध्व-मुखान्with faces turned upward
ऊर्ध्व-मुखान्:
कर्म (Karma/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारयः (ऊर्ध्वं मुखं येषाम्)
सद्यःimmediately
सद्यः:
काल (Kāla/Time)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
पलायन-परान्intent on fleeing
पलायन-परान्:
कर्म (Karma/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootपलायन (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुषः (पलायने पराः = intent on fleeing)
पुनःagain/further
पुनः:
सम्बन्ध (Modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/पुनरावृत्ति-वाचक अव्यय (adverb: again/further)
वृक्षान्trees
वृक्षान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
पुष्प-फल-उपेतान्endowed with flowers and fruits
पुष्प-फल-उपेतान्:
कर्म (Karma/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ + उप)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः (पुष्पफलैः उपेताः = endowed with flowers and fruits)
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to अभवत्)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having looked at’
मुदितःdelighted
मुदितः:
कर्तृविशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootमुदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मुद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद