Shloka 23
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत
Transliteration
tasya devāḥ surāḥ sarve tadāsansomapāyinaḥ / evaṃprabhāvo daityo 'sāvato bhūyo nibodhata
Translation
Pada waktu itu semua dewa dan para sura menjadi peminum soma. Demikianlah dahsyat pengaruh daitya itu; maka dengarkanlah lagi seterusnya.
Word by Word
तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual)
देवाःgods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
सुराःdevas (suras)
सुराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (adjective) to देवाः/सुराः
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Adverbial time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
आसन्were
आसन्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
सोमपायिनःSoma-drinkers
सोमपायिनः:
कर्ता-सम्बन्धी (Predicate nominative/subject complement)
TypeNoun
Rootसोम + पायिन् (प्रातिपदिक; पायिन् = √पा (धातु) + इन् प्रत्यय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य पायिनः = drinkers of Soma)
एवंthus, in this way
एवं:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
प्रभावःpower, influence
प्रभावः:
कर्ता/विशेष्य (Subject/predicate base)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रभावः इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धे (appositional)
असौthat one, he
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दूरवाचक-सर्वनाम (demonstrative)
अतःtherefore
अतः:
हेतु (Reason/connector)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक/निष्कर्षवाचक-अव्यय (therefore/from this)
भूयःfurther, again
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/तुलनात्मक-प्रयोग)
Formपुनरर्थक-अव्यय (again/further)
निबोधतunderstand, learn (you all)
निबोधत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural)