Shloka 105
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः
Transliteration
evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane / jagmatustridivaṃ tdṛṣṭau śakramābhūdgatajvaraḥ
Translation
Demikianlah ibu dan anak itu menetapkan tekad di hutan tapa lalu berangkat ke Tridiva; melihat mereka, Śakra (Indra) pun hilang demamnya.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; सर्वनाम
निश्चयम्a decision, determination
निश्चयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having done/made
मातापुत्रौmother and son
मातापुत्रौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमाता + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समासः—माता च पुत्रश्च (इतरेतर-द्वन्द्व)
तपोवनेin the forest of austerities
तपोवने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतपस् + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तपसः वनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
जग्मतुःwent
जग्मतुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन; परस्मैपद
त्रिदिवम्to heaven (the threefold sky)
त्रिदिवम्:
Karma (कर्म/Object/Goal)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—त्रीणि दिवानि/त्रिदिवम् (स्वर्गः) (कर्मधारय/रूढि)
तत्then/that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र—सम्बन्धे ‘when that (was)’
दृष्टौwhen (they) were seen
दृष्टौ:
Nimitta (निमित्त/Occasion)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle) ‘दृष्ट’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘having been seen/when seen’ (सप्तमी-सम्बन्धार्थे प्रयोगः)
शक्रम्Indra (Śakra)
शक्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आभूत्became
आभूत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः आ-
गतज्वरःfree from fever; relieved
गतज्वरः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootगत + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्मात् ज्वरः गतः सः