Next Verse

Shloka 1

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्

iti brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyāmabhāge tṛtīya upoddhātapāde jayābhivyāhāro nāma caturtho 'dhyāyaḥ ṛṣiruvāca daityānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām / sarpabhūtāpiśā cānāṃ vasūnāṃ pakṣivīrudhām

Demikian dalam Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa yang dituturkan oleh Vāyu, pada bahagian Madhyāma, dalam Upoddhāta-pāda ketiga, ialah bab keempat bernama “Jayābhivyāhāra”. Sang Ṛṣi bersabda: tentang Daitya, Dānava, Gandharva, Ura-ga, Rākṣasa, ular, bhūta, piśāca, Vasu, serta burung dan tumbuh-tumbuhan.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative/section marker (इति-निपात)
brahmāṇḍein the Brahmāṇḍa (Purāṇa)
brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (सप्तमी), Singular
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: mahad eva purāṇam; Neuter, Locative (सप्तमी), Singular
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + prokta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तृतीया-तत्पुरुष): vāyunā prokte; Neuter, Locative (सप्तमी), Singular; qualifying mahāpurāṇe/brahmāṇḍe
madhyama-bhāgein the middle section
madhyama-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhyama (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (कर्मधारय/षष्ठीभाव): madhyamaḥ bhāgaḥ; Masculine, Locative (सप्तमी), Singular
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormOrdinal adjective, Masculine, Locative (सप्तमी), Singular; qualifying upoddhātapāde
upoddhāta-pādein the introductory section (pāda)
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: upoddhātasya pādaḥ; Masculine, Locative (सप्तमी), Singular
jayābhivyāhāraḥthe utterance/recital of ‘Jayā’
jayābhivyāhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjayā (प्रातिपदिक) + abhivyāhāra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: jayāyāḥ abhivyāhāraḥ; Masculine, Nominative (प्रथमा), Singular
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormName-indicator particle (नाम-निपात)
caturthaḥfourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
FormOrdinal adjective, Masculine, Nominative (प्रथमा), Singular; qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Singular
ṛṣiḥthe sage
ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular, Parasmaipada
daityānāmof the Daityas
daityānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Plural
dānavānāmof the Dānavas
dānavānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Plural
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-बोधक निपात)
gandharva-uraga-rakṣasāmof Gandharvas, serpents, and Rākṣasas
gandharva-uraga-rakṣasām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgandharva (प्रातिपदिक) + uraga (प्रातिपदिक) + rakṣas (प्रातिपदिक)
FormDvandva (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व) as a group; Genitive (षष्ठी), Plural; final member rakṣasām governs
sarpa-bhūta-apiśācānāmof serpents, spirits, and Piśācas
sarpa-bhūta-apiśācānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + piśāca (प्रातिपदिक)
FormDvandva (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व) as a group; Genitive (षष्ठी), Plural; final member apiśācānām governs
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-बोधक निपात)
vasūnāmof the Vasus
vasūnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvasu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Plural
pakṣi-vīrudhāmof birds and plants/creepers
pakṣi-vīrudhām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक) + vīrudh (प्रातिपदिक)
FormDvandva (इतरेतर-द्वन्द्व): pakṣiṇāṃ ca vīrudhāṃ ca; Genitive (षष्ठी), Plural; final member vīrudhām governs