Shloka 13
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
एकैकशस्तान्निजघान वीराञ्छतं तदा पञ्च ततः पलायिताः / शूरो वृषास्यो वृषशूरसेनौ जयध्वजश्चापि विभिन्नधैर्याः
Transliteration
ekaikaśastānnijaghāna vīrāñchataṃ tadā pañca tataḥ palāyitāḥ / śūro vṛṣāsyo vṛṣaśūrasenau jayadhvajaścāpi vibhinnadhairyāḥ
Translation
Ketika itu baginda menewaskan seratus pahlawan, seorang demi seorang pada setiap tebasan; lalu lima orang—Śūra, Vṛṣāsya, Vṛṣa, Śūrasena dan Jayadhvaja—melarikan diri kerana keberanian mereka hancur.
Word by Word
एक-एकशःone by one
एक-एकशः:
सम्बन्ध (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, क्रियाविशेषण (adverb): ‘one by one’
तान्them
तान्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
निजघानslew/struck down
निजघान:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वीरान्heroes/warriors
वीरान्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
पञ्चfive
पञ्च:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या/अव्यय)
Formसंख्यावाचक (numeral), प्रथमा, बहुवचनार्थे अव्ययवत् प्रयोग
ततःthereafter
ततः:
सम्बन्ध (Sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक-अव्यय (thereafter/from there)
पलायिताःfled away
पलायिताः:
कर्ता (Karta)
TypeVerb
Rootपलाय् (धातु)
Formभूतकालिक-कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having fled’
शूरःŚūra
शूरः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामविशेष (proper name)
वृषास्यःVṛṣāsya
वृषास्यः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि/नाम: ‘bull-faced’
वृष-शूर-सेनौVṛṣa and Śūrasena
वृष-शूर-सेनौ:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक) + शूर (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तत्पुरुष-नाम: ‘Vṛṣa and Śūrasena’ (two persons)
जयध्वजःJayadhvaja
जयध्वजः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-नाम: ‘victory-bannered’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
विभिन्न-धैर्याःwith shattered courage
विभिन्न-धैर्याः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootविभिन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक) + धैर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: ‘whose courage is broken’ (qualifying the fleeing five)