Shloka 39
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
अध्यर्द्धयोजनं गत्वा कनिष्ठं पुष्करं प्रति / स्नात्वा माध्याह्निकीं सन्ध्यां चका रातिमुदान्वितः
Transliteration
adhyarddhayojanaṃ gatvā kaniṣṭhaṃ puṣkaraṃ prati / snātvā mādhyāhnikīṃ sandhyāṃ cakā rātimudānvitaḥ
Translation
Setelah menempuh satu setengah yojana, dia tiba di Pushkara yang kecil. Di sana dia mandi dan menunaikan sandhya tengah hari, lalu dipenuhi kegembiraan.
Word by Word
अध्यर्द्धयोजनम्a yojana and a half
अध्यर्द्धयोजनम्:
कर्म (measure as object of motion)
TypeNoun
Rootअध्यर्द्ध + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापरिमाणवाचक)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
क्रियाविशेषण (prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
कनिष्ठम्the smaller/younger
कनिष्ठम्:
कर्म-विशेषण (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootकनिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘पुष्करम्’ विशेषयति
पुष्करम्Puṣkara (lake/place)
पुष्करम्:
कर्म (goal)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formदिशार्थक-अव्यय (towards)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
क्रियाविशेषण (prior action)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
माध्याह्निकीम्midday (rite)
माध्याह्निकीम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootमाध्याह्निक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘सन्ध्याम्’ विशेषयति
सन्ध्याम्twilight prayer
सन्ध्याम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चकारperformed/did
चकार:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
रातिम्delight/pleasure
रातिम्:
कर्म (object; state attained)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उदान्वितःendowed with joy
उदान्वितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउदा + अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—उदया (हर्षेण) अन्वितः (तृतीया-तत्पुरुष/उपपद)