Shloka 17
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
औद्भिदं नाम लोलक्षि कृतमालातटे स्थितम् / सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः
Transliteration
audbhidaṃ nāma lolakṣi kṛtamālātaṭe sthitam / sarve snātvā mahānadyāmuṣasi prītamānasāḥ
Translation
Wahai Lolaksi, di tebing Sungai Krtamala terletak tirtha bernama Audbhida. Pada waktu fajar, semuanya mandi di sungai agung itu dengan hati yang gembira.
Word by Word
औद्भिदम्Audbhida (name of a place/thing)
औद्भिदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऔद्भिद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; नामविशेषः (proper name)
नामby name / called
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-प्रयोगे ‘called/named’ इति
लोलाक्षिO wavering-eyed one
लोलाक्षि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलोलाक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनपदम्
कृतमाला-तटेon the bank of the Kṛtamālā (river)
कृतमाला-तटे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृतमाला (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृतमालायाः तटः)
स्थितम्situated
स्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थित’ = located/standing
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वे जनाः
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वा/gerund); पूर्वक्रिया ‘having bathed’
महानद्याम्in the great river
महानद्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (महती नदी)
उषसिat dawn
उषसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘at dawn’
प्रीत-मानसाःwith delighted minds
प्रीत-मानसाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रीत (प्रातिपदिक/कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; बहुव्रीहिः (प्रीतं मनः येषाम्)