Shloka 16
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
अपश्यद्भयशंसीनि निमित्तानि बहूनि सः / पश्यन्नुद्विग्नहृदयस्तूर्णं प्रापाश्रमं विभुः
Transliteration
apaśyadbhayaśaṃsīni nimittāni bahūni saḥ / paśyannudvignahṛdayastūrṇaṃ prāpāśramaṃ vibhuḥ
Translation
Baginda melihat banyak petanda yang membawa khabar bahaya; hatinya resah, lalu baginda segera sampai ke āśrama.
Word by Word
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भय-शंसीनिforeboding fear
भय-शंसीनि:
कर्म-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + शंसिन्/शंसि (कृदन्त/प्रातिपदिक; शंस् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण; ‘भयशंसी’ = भयम् शंसति इति (foretelling fear)
निमित्तानिomens/signs
निमित्तानि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
बहूनिmany
बहूनि:
कर्म-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पश्यन्seeing
पश्यन्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
उद्विग्न-हृदयःwith an agitated heart
उद्विग्न-हृदयः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्विग्न (कृदन्त; उद्+विज्/विज् धातु) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (whose heart is agitated)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रापreached
प्राप:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आश्रमम्the hermitage
आश्रमम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विभुःthe mighty one
विभुः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण नाम