Shloka 15
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
विकसत्सु सरोजेषु गायत्सु भ्रमरेषु च / वाशत्सु नीडान्निष्पत्य पतत्रिषु समन्ततः
Transliteration
vikasatsu sarojeṣu gāyatsu bhramareṣu ca / vāśatsu nīḍānniṣpatya patatriṣu samantataḥ
Translation
Teratai berkembang mekar, kumbang-kumbang berdengung seperti nyanyian; dan di segenap penjuru burung-burung keluar dari sarang, berkicau meriah.
Word by Word
विकसत्सुas (they) were blooming
विकसत्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवि-कस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), सप्तमी बहुवचन; ‘while (they) were blooming’
सरोजेषुin the lotuses
सरोजेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरोज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन
गायत्सुas (they) were singing
गायत्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), सप्तमी बहुवचन; ‘while (they) were singing’
भ्रमरेषुamong the bees
भ्रमरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभ्रमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वाशत्सुas (they) were calling
वाशत्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवाश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), सप्तमी बहुवचन; ‘while (they) were crying/calling’
नीडात्from the nest
नीडात्:
अपादान (Apādāna/अपादान)
TypeNoun
Rootनीड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन
निष्पत्यhaving flown out
निष्पत्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनिस्-पत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having flown out/sprung forth’
पतत्रिषुamong the birds
पतत्रिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)