Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः / दक्षस्य च ऋषीणां च भृग्वादीनां महौजसाम्

cākṣuṣasyāntare 'tīte prāpte vaivasvate punaḥ / dakṣasya ca ṛṣīṇāṃ ca bhṛgvādīnāṃ mahaujasām

Setelah Manvantara Cākṣuṣa berlalu, apabila Manvantara Vaivasvata datang kembali, Dakṣa serta para Ṛṣi yang berwibawa seperti Bhṛgu dan lainnya pun menampakkan diri.

cākṣuṣasyaof Cākṣuṣa
cākṣuṣasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootcākṣuṣa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine) — 'of Cākṣuṣa (Manu)'
antarein the interval
antare:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — 'in the interval (manvantara)'
atītehaving passed
atīte:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootati-√i (अति + इ धातु) → atīta (कृदन्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग — antare इति पदस्य विशेषणम्
prāptehaving arrived/occurred
prāpte:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpra-√āp (प्र + आप् धातु) → prāpta (कृदन्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग — antare इति पदस्य विशेषणम्
vaivasvatein Vaivasvata (Manvantara)
vaivasvate:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन, पुंलिङ्ग — 'in (the manvantara of) Vaivasvata'
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb) — पुनरिति
dakṣasyaof Dakṣa
dakṣasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन, पुंलिङ्ग — 'of Dakṣa'
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction) — समुच्चयार्थकः
ṛṣīṇāmof the sages
ṛṣīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग — 'of the sages'
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction) — समुच्चयार्थकः
bhṛgu-ādīnāmof Bhṛgu and others
bhṛgu-ādīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन, पुंलिङ्ग — 'of Bhṛgu and others' (ādi-शब्देन समाहारः)
mahā-ojasāmof great energy
mahā-ojasām:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ojas (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन, पुंलिङ्ग — भृग्वादीनाम्/ऋषीणाम् इत्यस्य विशेषणम्; 'of great vigor'