Shloka 32
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
ततः स जनयामास भूतग्रामं प्रजापतिः / तस्यार्वाक्तेजसश्चैव जज्ञे लोकेषु तैजसम्
Transliteration
tataḥ sa janayāmāsa bhūtagrāmaṃ prajāpatiḥ / tasyārvāktejasaścaiva jajñe lokeṣu taijasam
Translation
Sesudah itu Prajāpati melahirkan seluruh kelompok makhluk; dan daripada cahaya terdahulunya, di segala loka pun lahir unsur taijasa yang bercahaya.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमार्थक (thereupon/then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
जनयामासcreated/produced
जनयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम; णिच्-प्रयोग (causative sense: caused to be born/created)
भूतग्रामम्the multitude of beings
भूतग्रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूत-ग्राम (प्रातिपदिक; भूत + ग्राम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां ग्रामः)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा-पति (प्रातिपदिक; प्रजा + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजानां पतिः)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
अर्वाक्-तेजसःof the downward (directed) radiance
अर्वाक्-तेजसः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअर्वाक्-तेजस् (प्रातिपदिक; अर्वाक् + तेजस्)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारयः (अर्वाक् तेजः = downward/earthward radiance)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
जज्ञेwas born/arose
जज्ञे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
तैजसम्the luminous (principle/entity)
तैजसम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतैजस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (predicate nominative)