Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 115
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
पुत्रः सर्वगुणोपेतः प्रजावान्प्रभवेदिति / संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः
Transliteration
putraḥ sarvaguṇopetaḥ prajāvānprabhavediti / saṃyujyātmānamevantu tapasā bhāvitaḥ prabhuḥ
Translation
“Semoga lahir seorang putera yang lengkap segala kebajikan dan berketurunan,” demikian tekadnya. Sang Prabhu, diperkaya oleh tapa, menyatukan dan memantapkan jiwanya sendiri.
Word by Word
पुत्रःa son
पुत्रः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता (इति-वाक्ये)
सर्व-गुण-उपेतःendowed with all virtues
सर्व-गुण-उपेतः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसर्व + गुण + उपेत (प्रातिपदिक; उपेत = उप + इ (धातु) कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुत्रः इति विशेषण; सर्वगुणैः उपेतः (endowed with all qualities)
प्रजावान्possessing progeny
प्रजावान्:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootप्रजा + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुत्रः इति विशेषण
प्रभवेत्may arise/come into being
प्रभवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
निपात (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
संयुज्यhaving united/joined
संयुज्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial; prior action)
TypeVerb
Rootसम् + युज् (धातु) → संयुज्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकाल (having joined)
आत्मानम्himself (the self)
आत्मानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
एवindeed/only
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
तुbut/and
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोध-निपात (conjunctive/adversative particle)
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
भावितःwas intensified/imbued (disciplined)
भावितः:
विधेय/क्रिया (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भावित (कृदन्त; causative sense)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रभुः इति विशेष्ये
प्रभुःthe Lord/master
प्रभुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता