Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 7

Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

prāpta-dvijāti-saṁskāro mārkaṇḍeyaḥ pituḥ kramāt chandāṁsy adhītya dharmeṇa tapaḥ-svādhyāya-saṁyutaḥ

Setelah disucikan melalui upacara yang dilakukan oleh ayahnya menurut ketetapan, yang membawa kepada inisiasi brahmin bagi Mārkaṇḍeya, beliau mempelajari himpunan mantra Veda dan mematuhi prinsip-prinsip peraturan dengan tegas. Beliau maju dalam tapa dan swādhyāya, serta kekal sebagai brahmacārī sepanjang hayat. Dengan rupa yang amat tenang, berambut jata dan berpakaian kulit kayu, beliau membawa kamandalu, tongkat, benang suci, serta tali pinggang brahmacārī; juga kulit rusa hitam, tasbih biji teratai dan ikatan rumput kuśa untuk meneguhkan disiplin. Pada dua waktu sandhyā beliau senantiasa menyembah Hari, Tuhan Yang Maha Esa, dalam lima wujud: api yajña, matahari, guru rohani, para brāhmaṇa, dan Paramātmā di dalam hati. Pagi dan petang beliau keluar mengemis; pulang, semua makanan dipersembahkan kepada gurunya. Hanya apabila diizinkan guru, beliau makan sekali sehari dalam diam; jika tidak, beliau berpuasa. Demikianlah, tekun dalam tapa dan pengajian Veda, Mārkaṇḍeya Ṛṣi menyembah Hṛṣīkeśa, Penguasa indera, Keperibadian Tuhan Yang Maha Agung, selama berjuta-juta tahun yang tak terhitung, dan dengan itu menakluk maut yang sukar ditaklukkan.

prāpta-dvijāti-saṁskāraḥhaving received the dvijāti-saṁskāra
prāpta-dvijāti-saṁskāraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāpta (कृदन्त) + dvijāti (प्रातिपदिक) + saṁskāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद/तत्पुरुष: ‘द्विजाति-सम्स्कारं प्राप्तः’ (having obtained the twice-born initiation)
mārkaṇḍeyaḥMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pituḥof (his) father
pituḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
kramātin due course
kramāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (adverbial sense): ‘in due course/according to order’
chandāṁsiVedic meters / Vedas
chandāṁsi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootchandas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
adhītyahaving studied
adhītya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootadhi-√i (धातु) → adhītya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having studied’
dharmeṇaby/according to dharma
dharmeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/रीतिवाचक (by righteousness, duly)
tapaḥ-svādhyāya-saṁyutaḥendowed with austerity and self-study
tapaḥ-svādhyāya-saṁyutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottapas (प्रातिपदिक) + svādhyāya (प्रातिपदिक) + saṁyuta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (तपः+स्वाध्याय) + तत्पुरुष/उपपद: ‘तपःस्वाध्यायाभ्यां संयुतः’ (endowed with austerity and self-study)