Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Parīkṣit’s Final Absorption, Takṣaka’s Bite, Janamejaya’s Snake Sacrifice, and the Vedic Sound-Lineage

जन्मेजय: स्वपितरं श्रुत्वा तक्षकभक्षितम् । यथा जुहाव सङ्‌क्रुद्धो नागान् सत्रे सह द्विजै: ॥ १६ ॥

janmejayaḥ sva-pitaraṁ śrutvā takṣaka-bhakṣitam yathājuhāva saṅkruddho nāgān satre saha dvijaiḥ

Mendengar ayahandanya mati dipatuk Takṣaka, Maharaja Janamejaya sangat murka; bersama para brāhmaṇa baginda mengadakan Sarpasatra dan mempersembahkan semua ular ke dalam api yajña.

जन्मेजयःJanamejaya
जन्मेजयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मेजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वपितरम्his own father
स्वपितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + पितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्वः पितरम्)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund/Absolutive)
तक्षकभक्षितम्eaten/bitten by Takṣaka
तक्षकभक्षितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतक्षक + भक्षित (भक्ष् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; समासः—तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः (तक्षकेण/तक्षकस्य भक्षितम्)
यथाhow/just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/how)
जुहावoffered (into fire), performed oblations
जुहाव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सङ्क्रुद्धःenraged
सङ्क्रुद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) → सङ्क्रुद्ध (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
नागान्serpents
नागान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सत्रेin the sacrificial session
सत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with)
द्विजैःwith the brāhmaṇas (twice-born)
द्विजैः:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
J
Janamejaya
P
Parikshit
T
Takshaka
D
Dwijas (Brahmanas)

FAQs

This verse states that Janamejaya, enraged after hearing his father Parīkṣit was killed by Takṣaka, conducted a satra-yajña with brāhmaṇas to cast serpents into the sacrificial fire.

He acted out of grief and anger upon learning that Takṣaka, a serpent, had caused his father’s death, so he sought retaliatory justice through a ritual sacrifice.

It highlights how anger can drive destructive reactions; the Bhagavata’s broader message urges self-control and dharmic discernment rather than vengeance.