Home›Srimad Bhagavatam›Chaturtha Skandha›Adhyaya 9›Shloka 58
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 58

Dhruva’s Darśana, Transformative Prayers, and the Boon of the Dhruva-loka

Pole Star

Devanagari script

ध्रुवाय पथि द‍ृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । श‍ृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥

Transliteration

dhruvāya pathi dṛṣṭāya tatra tatra pura-striyaḥ siddhārthākṣata-dadhy-ambu- dūrvā-puṣpa-phalāni ca

Translation

Ketika Dhruva Mahārāja melalui jalan, para wanita rumah tangga yang lemah lembut berkumpul dari merata tempat untuk melihat baginda; dengan kasih sayang keibuan mereka memberi berkat sambil menabur biji sawi putih, barli, dadih, air, rumput dūrvā yang muda, buah-buahan dan bunga. Sambil mendengar nyanyian mereka yang merdu, Dhruva pun memasuki istana ayahandanya.

Synonyms
ध्रुवायto Dhruva
ध्रुवाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; Dative (सम्प्रदान)
पथिon the path
पथि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative (अधिकरण)
दृष्टायwhen (he was) seen
दृष्टाय:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदृष्ट (कृदन्त; √दृश् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; agrees with ‘पथि’ (seen)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
तत्रin various places
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (tatra tatra = here and there)
पुरcity
पुर:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
स्त्रियःwomen of the city
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (पुरस्य स्त्रियः = pura-striyaḥ)
सिद्धार्थmustard seeds
सिद्धार्थ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद); ‘सिद्धार्थ’ = mustard seed (ritual item)
अक्षतunbroken rice
अक्षत:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
दधिcurd, yogurt
दधि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
अम्बुwater
अम्बु:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
दूर्वाdūrvā grass
दूर्वा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदूर्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
पुष्पflowers
पुष्प:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग), अव्यक्त-विभक्ति (समासपूर्वपद)
फलानिfruits (and the other auspicious items as a set)
फलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः (सिद्धार्थ-अक्षत-दधि-अम्बु-दूर्वा-पुष्प-फल) समाहार-द्वन्द्वः (collective items)
चand
च:
None (अकारक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उपजह्रुःthey brought/they offered
उपजह्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; उप-उपसर्ग; ‘they brought/they offered’
प्रयुञ्जानाःemploying (them), applying
प्रयुञ्जानाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रयुञ्जान (कृदन्त; √युज् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agrees with ‘स्त्रियः’ (engaging/using)
वात्सल्यात्out of affection
वात्सल्यात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootवात्सल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative (हेतु/कारण)
आशिषःblessings
आशिषः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘blessings’ as object of giving
सतीःvirtuous (women)
सतीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; adjective to ‘स्त्रियः’ (virtuous)
शृण्वन्hearing
शृण्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशृण्वत् (कृदन्त; √श्रु धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; agrees with implied subject ‘ध्रुवः’
तत्those
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative pronoun used adjectivally with ‘गीतानि’
वल्गुsweet, charming
वल्गु:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवल्गु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective in compound with ‘गीतानि’
गीतानिsongs
गीतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगीत (कृदन्त; √गै/√गा धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) used as noun, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (वल्गूनि गीतानि) with ‘तद्’ as determiner
प्राविशत्he entered
प्राविशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; प्र-उपसर्ग
भवनम्the house/palace
भवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive (सम्बन्ध)
Characters & Entities
D
Dhruva

FAQs

This verse shows that when Dhruva was seen returning, people—especially the city women—honored him with auspicious offerings, reflecting reverence for a devotee blessed by the Lord.

These are traditional auspicious articles used to bless and honor someone returning in purity and success, and they expressed affectionate respect for Dhruva’s spiritual achievement.

Honor saintly people and spiritual practice with sincere respect—welcome goodness, devotion, and virtue in your home and community through supportive, uplifting actions.

←Previous Verse
Next Verse→