Sutra 34

संपन्नाभावेऽव्यसनिनं कुमारं राजकन्यां गर्भिणीं देवीं वा पुरस् कृत्य महामात्रान् संनिपात्य ब्रूयात् अयं वो निक्षेपः पितरमस्यावेक्षध्वं सत्त्वाभिजनमात्मनश्च ध्वजमात्रोऽयं भवन्त एव स्वामिनः कथं वा क्रियतामिति ॥ कZ_०५.६.३४ ॥

saṃpannābhāve'vyasaninaṃ kumāraṃ rājakanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā puras kṛtya mahāmātrān saṃnipātya brūyāt ayaṃ vo nikṣepaḥ pitaram asyāvekṣadhvaṃ sattvābhijanam ātmanaś ca dhvajamātro'yaṃ bhavanta eva svāminaḥ kathaṃ vā kriyatām iti

Apabila tiada (pemerintah) yang benar-benar berkeupayaan, hendaklah dia meletakkan di hadapan seorang putera pewaris yang bebas daripada keburukan—atau seorang puteri diraja, atau permaisuri yang hamil—lalu menghimpunkan para pegawai tinggi dan berkata: “Inilah amanah simpanan kamu; perhatikan (kepentingan/tauladan) ayahnya serta watak dan keturunan kamu sendiri. Dia hanyalah lambang panji; kamulah tuan yang sebenar—putuskan bagaimana hendak dilaksanakan.”

संपन्नाभावेin the absence of a competent/fit (person)
संपन्नाभावे:
TypeNoun
Rootअभाव
Formपुं/नपुं; एकवचन; सप्तमी (संपन्नस्य अभावे = ‘in the absence of a competent person’)
अव्यसनिनम्free from vices / not addicted (to bad habits)
अव्यसनिनम्:
TypeAdjective
Rootव्यसनिन्
Formपुं; एकवचन; द्वितीया; नञ्-प्रत्यय (a-व्यसनिन्)
कुमारम्the prince / young heir
कुमारम्:
TypeNoun
Rootकुमार
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
राजकन्याम्a king’s daughter / princess
राजकन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया; राज्ञः कन्या
गर्भिणीम्a pregnant (woman)
गर्भिणीम्:
TypeNoun
Rootगर्भिणी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
देवीम्the queen
देवीम्:
TypeNoun
Rootदेवी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पुरःin front / before
पुरः:
TypeAdverb
Rootपुरस्
Formअव्यय (पूर्वार्थे)
कृत्यhaving placed (before them) / having set up
कृत्य:
TypeGerund
Rootकृ
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive); ‘having placed/made’
महामात्रान्the high officials
महामात्रान्:
TypeNoun
Rootमहामात्र
Formपुं; बहुवचन; द्वितीया
संनिपात्यhaving convened / having assembled
संनिपात्य:
TypeGerund
Rootसम्-नि-√पत्
Formक्त्वा-प्रत्यय; causative sense by context ‘having convened/assembled’
ब्रूयात्he should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
अयम्this (person)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
वःof you / to you (pl.)
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी/चतुर्थी; बहुवचन (enclitic)
निक्षेपःa deposit / an entrusted charge
निक्षेपः:
TypeNoun
Rootनिक्षेप
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
पितरम्the father
पितरम्:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
अवेक्षध्वम्look after / take care of / attend to
अवेक्षध्वम्:
TypeVerb
Rootअव-√ईक्ष्
Formलोट् (imperative); मध्यमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद
सत्त्वाभिजनम्his merit/character and noble lineage
सत्त्वाभिजनम्:
TypeNoun
Rootअभिजन
Formनपुं; एकवचन; द्वितीया; समाहारार्थे
आत्मनःof oneself / your own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
ध्वजमात्रःa mere figurehead (only in name)
ध्वजमात्रः:
TypeNoun
Rootध्वजमात्र
Formपुं; एकवचन; प्रथमा; ‘ध्वज- मात्र’ = only a banner/figurehead
अयम्this (one)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
भवन्तःyou (honorific, pl.)
भवन्तः:
TypePronoun
Rootभवत्
Formपुं; बहुवचन; प्रथमा (आदरार्थ)
एवindeed / alone
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक अव्यय
स्वामिनःthe masters / the real authorities
स्वामिनः:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formपुं; बहुवचन; प्रथमा
कथम्how?
कथम्:
TypeInterrogative
Rootकथम्
Formप्रश्नार्थक अव्यय
वाor (else)
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्प/अनुज्ञार्थक अव्यय (here: ‘or else’)
क्रियताम्let it be done / decide and do (it)
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलोट् (imperative); कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष; एकवचन
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक अव्यय
K
kumāra (heir-prince)
R
rājakanyā (royal daughter)
G
garbhiṇī devī (pregnant queen)
M
mahāmātra (high officers)

FAQs

To signal that the symbolic sovereign provides legitimacy while operational control is exercised by the assembled senior officers, ensuring continuity without a power vacuum.

It frames the successor as an entrusted deposit, morally and politically binding officials to protect dynastic continuity rather than exploit the transition.