Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 21

दूष्यमहामात्रमटवीं परग्रामं वा हन्तुं कान्तारव्यवहिते वा देशे राष्ट्रपालमन्तपालं वा स्थापयितुं नागरस्थानं वा कुपितमवग्राहितुं सार्थातिवाह्यं प्रत्यन्ते वा सप्रत्यादेयमादातुं फल्गुबलं तीक्ष्णयुक्तं प्रेषयेत् ॥ कZ_०५.१.२१ ॥

dūṣyamahāmātram aṭavīṃ paragrāmaṃ vā hantuṃ kāntāravyavahite vā deśe rāṣṭrapālam antapālaṃ vā sthāpayituṃ nāgarasthānaṃ vā kupitam avagrāhituṃ sārthātivāhyaṃ pratyante vā sapratyādeyam ādātuṃ phalgubalaṃ tīkṣṇayuktaṃ preṣayet.

Untuk membunuh pegawai tinggi yang berkhianat—sama ada ketika menyerang kawasan hutan atau kampung musuh, atau ketika melantik gabenor wilayah atau pengawal sempadan di daerah terpencil yang dipisahkan oleh belantara, atau ketika menenangkan kawasan bandar yang sedang marah, atau ketika merampas cukai/fi yang boleh dituntut semula daripada laluan kafilah di sempadan—raja hendaklah menghantar satu pasukan kecil yang diperkuat dengan ejen-ejen “tajam”.

दूष्य-महामात्रम्a corrupt (culpable) high officer
दूष्य-महामात्रम्:
TypeNoun
Rootदूष्य; महा+मात्र
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘महामात्र’ विशेष्य, ‘दूष्य’ विशेषण
अटवीम्a forest tract
अटवीम्:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
पर-ग्रामम्an enemy/foreign village
पर-ग्रामम्:
TypeNoun
Rootपर; ग्राम
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘पर’ उपपद-विशेषण
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
हन्तुम्to kill/destroy
हन्तुम्:
TypeVerb
Rootहन्
Formतुमुन् (infinitive), परस्मैपदी; अर्थः—हननं कर्तुम्
कान्तार-व्यवहितेseparated by wilderness (in a remote/intervening forest)
कान्तार-व्यवहिते:
TypeAdjective
Rootकान्तार; वि+अव+धा (व्यवहित)
Formपुं/नपुंसक (देशे इति सापेक्षम्), एकवचन, सप्तमी; ‘कान्तार’ उपपदेन ‘व्यवहित’ विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
देशेin a region/territory
देशे:
TypeNoun
Rootदेश
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी
राष्ट्र-पालम्a governor of the realm/province
राष्ट्र-पालम्:
TypeNoun
Rootराष्ट्र; पाल
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अन्त-पालम्a frontier-guard/warden
अन्त-पालम्:
TypeNoun
Rootअन्त; पाल
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
स्थापयितुम्to appoint/install
स्थापयितुम्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formणिच्-प्रत्ययान्त धातु (causative) + तुमुन् (infinitive)
नागर-स्थानम्a city post/urban station
नागर-स्थानम्:
TypeNoun
Rootनगर; स्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
कुपितम्angered/rebellious
कुपितम्:
TypeAdjective
Rootकुप् (कुपित)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘नागरस्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अवग्राहितुम्to subdue/bring under control
अवग्राहितुम्:
TypeVerb
Rootअव+ग्रह्
Formतुमुन् (infinitive)
सार्थ-अतिवाह्यम्a caravan/convoy to be escorted or moved
सार्थ-अतिवाह्यम्:
TypeNoun
Rootसार्थ; अति+वह् (अतिवाह्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अतिवाह्य’ = वहनीय/परिवहनीय (to be conveyed)
प्रत्यन्तेin the frontier region
प्रत्यन्ते:
TypeNoun
Rootप्रत्यन्त
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
स-प्रत्यादेयम्together with what is to be recovered/claimed back
स-प्रत्यादेयम्:
TypeAdjective
Rootस; प्रति+आ+दा (प्रत्यादेय)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘आदातुम्’ इत्यस्य कर्मविशेषणम्
आदातुम्to take/collect
आदातुम्:
TypeVerb
Rootआ+दा
Formतुमुन् (infinitive)
फल्गु-बलम्a small/light (possibly covert) force
फल्गु-बलम्:
TypeNoun
Rootफल्गु; बल
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘बल’ विशेष्य, ‘फल्गु’ विशेषणम्
तीक्ष्ण-युक्तम्equipped with sharp/elite agents (or sharp means)
तीक्ष्ण-युक्तम्:
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण; युज् (युक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘बलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रेषयेत्should dispatch/send
प्रेषयेत्:
TypeVerb
Rootप्र+इष्
Formलोट्/विधिलिङ्?—विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन; आदेशार्थे
D
dūṣya-mahāmātra
R
rāṣṭrapāla (provincial governor)
A
antapāla (frontier warden)
T
tīkṣṇāḥ (sharp agents)
S
sārtha (caravan/merchants)

FAQs

It provides legitimate movement orders and operational cover, reduces suspicion, and ensures the target is exposed in controlled environments (remote routes, disturbed zones, frontier posts).

A light unit is easier to conceal and maneuver, while specialized agents execute decisive action without requiring large mobilization that would signal intent.