Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 12

क्षीणलुब्धप्रकृतिमपचरितप्रकृतिं वेति क्षीणलुब्धप्रकृतिं यायात्क्षीणलुब्धा हि प्रकृतयः सुखेनोपजापं पीडां वोपगच्छन्ति नापचरिताः प्रधानावग्रहसाध्याः इत्याचार्याः ॥ कZ_०७.५.१२ ॥

kṣīṇalubdhaprakṛtim apacaritaprakṛtiṃ veti kṣīṇalubdhaprakṛtiṃ yāyāt | kṣīṇalubdhā hi prakṛtayaḥ sukhenopajāpaṃ pīḍāṃ vopagacchanti nāpacaritāḥ pradhānāvagrahasādhyāḥ ity ācāryāḥ ||

Apabila memilih antara seorang pemerintah yang unsur-unsur negaranya lemah dan tamak dengan seorang pemerintah yang unsur-unsurnya telah terasing (tidak setia/berpaling), para guru berkata bahawa seseorang patut bergerak menentang yang lemah-dan-tamak; kerana unsur-unsur demikian mudah dipujuk dengan rasuah atau ditekan hingga tunduk, sedangkan unsur-unsur yang tidak puas hati tidak dapat ditangani kecuali dengan menawan/menetralisir pemimpin-pemimpin utama.

क्षीणलुब्धप्रकृतिम्the (state-)constituents that are weakened and greedy
क्षीणलुब्धप्रकृतिम्:
TypeNoun (compound adjective+noun)
Rootक्षीण (√क्षि) / लुब्ध (√लुभ्) / प्रकृति
Formएकवचनम्, द्वितीया, स्त्रीलिङ्गम् (प्रकृतिः-शब्दः); समस्तपदम्—‘क्षीणा च लुब्धा च या प्रकृतिः’ इति विशेषणपूर्वकं
अपचरितप्रकृतिम्the (state-)constituents that have defected/turned away
अपचरितप्रकृतिम्:
TypeNoun (compound adjective+noun)
Rootअपचरित (√चर्) / प्रकृति
Formएकवचनम्, द्वितीया, स्त्रीलिङ्गम्; ‘अपचरिता प्रकृतिः’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotation marker)
क्षीणलुब्धप्रकृतिम्the weakened-and-greedy constituents
क्षीणलुब्धप्रकृतिम्:
TypeNoun (compound)
Rootक्षीण (√क्षि) / लुब्ध (√लुभ्) / प्रकृति
Formएकवचनम्, द्वितीया, स्त्रीलिङ्गम्; पुनरुक्तिः (पूर्वोक्तस्य विकल्पस्य ग्रहणम्)
यायात्one should approach / one should go to
यायात्:
TypeVerb
Root√या
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
क्षीणलुब्धाःweakened and greedy
क्षीणलुब्धाः:
TypeAdjective
Rootक्षीण (√क्षि) / लुब्ध (√लुभ्)
Formबहुवचनम्, प्रथमा, पुल्लिङ्गम् (प्रकृतयः इत्यस्य विशेषणम्)
हिfor / indeed
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतौ/निश्चये)
प्रकृतयःthe constituents (of the state)
प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formबहुवचनम्, प्रथमा, स्त्रीलिङ्गम्
सुखेनeasily
सुखेन:
TypeNoun (instrumental used adverbially)
Rootसुख
Formएकवचनम्, तृतीया, नपुंसकलिङ्गम्; क्रियाविशेषणवत्
उपजापम्subornation / secret inducement
उपजापम्:
TypeNoun
Rootउपजाप
Formएकवचनम्, द्वितीया, पुल्लिङ्गम्
पीडाम्pressure / coercion
पीडाम्:
TypeNoun
Rootपीडा
Formएकवचनम्, द्वितीया, स्त्रीलिङ्गम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
उपगच्छन्तिthey submit to / they undergo / they come under
उपगच्छन्ति:
TypeVerb
Rootउप-√गम्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
not
:
TypeNegation
Root
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
अपचरिताःthose who have defected / turned away
अपचरिताः:
TypeAdjective (past participle)
Rootअप-√चर् (कृदन्त)
Formबहुवचनम्, प्रथमा, पुल्लिङ्गम् (प्रकृतयः इत्यस्य विशेषणम्)
प्रधानावग्रहसाध्याः(they are) to be won only by overcoming the principal resistance
प्रधानावग्रहसाध्याः:
TypeAdjective (compound)
Rootप्रधान / अवग्रह / साध्य (√साध्)
Formबहुवचनम्, प्रथमा, पुल्लिङ्गम्; ‘प्रधानस्य अवग्रहः’ इति समासः, तेन साध्याः = तेन एव वशीकर्तुं शक्याः
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formबहुवचनम्, प्रथमा, पुल्लिङ्गम्
P
prakṛti (state constituents)
P
pradhāna (principal leaders)

FAQs

Weakened-greedy constituents are instrumentally pliable (buyable or intimidatable), while alienated constituents require leadership-level neutralization because their opposition is principled/settled.

Control the political bottleneck: remove, detain, co-opt, or isolate key leaders who anchor disaffection; mass persuasion alone is insufficient.