Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

यादवक्षयः, बलराम-निर्याणम्, कृष्णस्य उपसंहारः (प्रभासे विनाशः)

महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् भगवन् यन् मया कार्यं तद् आज्ञापय साम्प्रतम् मन्ये कुलम् इदं सर्वं भगवान् संहरिष्यति

mahābhāgavataḥ prāha praṇipatyoddhavo harim bhagavan yan mayā kāryaṃ tad ājñāpaya sāmpratam manye kulam idaṃ sarvaṃ bhagavān saṃhariṣyati

तेव्हा महाभक्त उद्धवाने हरिला प्रणाम करून म्हटले—“भगवन्, आता माझ्याकडून जे करावयाचे आहे ते आज्ञा करा. मला वाटते, भगवान् हे सर्व कुल संहारणार आहेत।”

महाभागवतःthe great devotee
महाभागवतः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमहाभागवत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन — ‘great devotee’
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Main action)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — परस्मैपद
प्रणिपत्यhaving bowed
प्रणिपत्य:
Kriya-visheshaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र√नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having bowed down’
उद्धवःUddhava
उद्धवः:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootउद्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन
हरिम्Hari
हरिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया, एकवचन
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन, एकवचन
यत्what/that which
यत्:
Karma (Object of implied verb)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचन — सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
मयाby me
मया:
Kartr-karana (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन — ‘by me’
कार्यम्to be done; task
कार्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘duty/task’ (here as object-complement)
तत्that
तत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचन — demonstrative ‘that’
आज्ञापयcommand/tell
आज्ञापय:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootआ√ज्ञा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन — परस्मैपद
साम्प्रतम्now
साम्प्रतम्:
Adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — ‘now/at present’
मन्येI think
मन्ये:
Kriya (Main action)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन — आत्मनेपद
कुलम्clan
कुलम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचन — विशेषण (qualifying कुलम्)
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचन — विशेषण (qualifying कुलम्)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन
संहरिष्यतिwill destroy/withdraw
संहरिष्यति:
Kriya (Main action)
TypeVerb
Rootसम्√हृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन — परस्मैपद

Uddhava (speaking to Lord Hari/Sri Krishna)

U
Uddhava
H
Hari (Vishnu/Krishna)
Y
Yadava clan (implied by 'kulam')

FAQs

It shows exemplary bhakti and śaraṇāgati: the devotee places all action under Bhagavan’s direct command, especially at a turning point of cosmic and dynastic destiny.

As saṃhāra under divine sovereignty—an intentional withdrawal by the Lord, not mere historical accident—signaling a transition in the Lord’s earthly līlā.

Hari is presented as Bhagavan who governs dissolution as well as protection; even the fate of an entire clan unfolds under His supreme will.