Shloka 39

अक्रूर-सत्कारः, मथुरायात्रा-विरहः, यमुनातटे दिव्यदर्शनम्, चतुर्व्यूह-नमस्कारः

Devanagari script

तस्योत्सङ्गे घनश्यामम् आताम्रायतलोचनम् चतुर्बाहुम् उदाराङ्गं चक्राद्यायुधभूषणम्

Transliteration

tasyotsaṅge ghanaśyāmam ātāmrāyatalocanam caturbāhum udārāṅgaṃ cakrādyāyudhabhūṣaṇam

Translation

त्याच्या उत्संगावर घनश्याम वर्णाचे प्रभु प्रकट झाले—दीर्घ कमलताम्र नेत्रांचे, चतुर्भुज, उदार व विशाल अंगांचे, चक्रादि आयुधांनी भूषित।

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचन (genitive singular masculine/neuter)

• उत्सङ्गे: in (his) lap
• उत्सङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचन (locative singular masculine)

• घन-श्यामम्: dark as a rain-cloud
• घन-श्यामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घन (प्रातिपदिक) + श्याम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (accusative singular masculine); विशेषणम्

• आ-ताम्र-आयत-लोचनम्: with long eyes tinged copper-red
• आ-ताम्र-आयत-लोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ (उपसर्ग) + ताम्र (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारयभावः (‘आताम्राणि आयतानि लोचनानि यस्य’); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (accusative singular masculine); विशेषणम्

• चतुर्-बाहुम्: four-armed
• चतुर्-बाहुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (संख्यापूर्वपद); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (accusative singular masculine); विशेषणम्

• उदार-अङ्गम्: with noble/large limbs
• उदार-अङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (accusative singular masculine); विशेषणम्

• चक्र-आदि-आयुध-भूषणम्: adorned with weapons such as the discus
• चक्र-आदि-आयुध-भूषणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (‘चक्रादीनि आयुधानि भूषणानि यस्य/येन’); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (accusative singular masculine); विशेषणम्

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Vishnu
• Krishna

FAQs

What is the significance of the four-armed form described in this verse in the Vishnu Purana?

The four arms with the chakra and other weapons signal the full Vishnu-identity—Krishna is not merely heroic, but the Supreme Lord manifesting his cosmic sovereignty within the narrative.

How does Sage Parāśara explain the revelation of divinity in Krishna’s childhood episodes?

Parāśara presents Krishna-līlā as a veil and a revelation: ordinary scenes suddenly disclose Vishnu’s transcendent form, teaching that the Lord freely manifests his supremacy to uphold dharma and bless devotees.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Vishnu is shown as the ultimate reality who can appear within human history; the divine weapons emphasize protective rulership—preserving cosmic order while remaining the inner essence of the avatāra.