Adhyaya 205: Description of the Proclamation of Auspicious and Inauspicious Karmic Results

Verse 1

अथ शुभाशुभफलानुकीर्तनवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यत्पुरा विप्राः श्रूयतां तस्य भाषितम् ॥ यमस्य चित्रगुप्तस्य यच्च तत्र मया श्रुतम् ॥

आता शुभाशुभ फळांच्या कथनाचे वर्णन येते। ऋषिपुत्र म्हणाला—हे विप्रहो, आणखी एक प्राचीन वृत्तांत ऐका; यम व चित्रगुप्त यांविषयी तेथे जे बोलले गेले आणि मी जे ऐकले, ते सांगतो।

Verse 2

अयं तु भवतां यातु यातु स्वर्गं महीक्षिताम् ॥ अयं वृक्षस्त्वयं तिर्यगयं मोक्षं व्रजेन्नरः ॥

हा तुमच्या नेमलेल्या मार्गाने जावो; हा पृथ्वीच्या राजांमध्ये स्वर्गास जावो। हा वृक्ष होवो; हा तिर्यग्योनी (पशु) होवो; आणि हा नर मोक्षास जावो।

Verse 3

अयं नागो भवेत्शीघ्रमयं तु परमां गतिम् ॥ स्वपूर्वकान्पश्यतेऽयमात्मनस्तु पितामहान् ॥

हा लवकरच नाग (सर्पदेव) होईल; पण हा परम गतीस प्राप्त होईल। हा आपल्या पूर्वजांना—स्वकुलातील पितामहांना—पाहतो।

Verse 4

क्लिश्यतो रुदतश्चैव वदतश्च पुनःपुनः ॥ स्वेन दोषेण सर्वे वा अक्षयं नरकंगताः ॥

क्लेश भोगत, रडत आणि पुन्हापुन्हा आक्रोश करत—स्वदोषामुळे—ते सर्वजण अक्षय नरकात गेले आहेत।

Verse 5

दारत्यागी त्वधर्मिष्ठः पुत्रपौत्रविवर्जितः ॥ क्षिप्तं वै रौरवे ह्येनं क्षपयन्तु महौजसः ॥

पत्नीचा त्याग करणारा, अत्यंत अधर्मी, पुत्र-पौत्ररहित—याला रौरव नरकात टाकले आहे; महाबलवान दूतांनी याला तेथे दंडभोगाने क्षीण करावे।

Verse 6

मुच्यतां त इमे सर्वे ह्यतीतानागतास्तथा ॥ मुच्यन्तामाशु मुच्यन्तां त एते पापवर्जिताः ॥

हे सर्व—भूतकाळातीलही व येणारेही—मुक्त होवोत. लवकर मुक्त होवोत; हे पापरहित जन मुक्त होवोत.

Verse 7

आगमे च विपत्तौ च सर्वधर्मानुपालकाः ॥ ते तु कल्पान्बहून्स्वर्ग उषित्वा ह्यनसूयकाः ॥

समृद्धीतही व आपत्तीतही जे सर्व धर्मांचे पालन करतात—द्वेषरहित—ते अनेक कल्पांपर्यंत स्वर्गात वास करतात.

Verse 8

बहुसुन्दरनार्यङ्के ह्याद्ये परमधार्मिकम् ॥ कलौ मानुषतां यातु धर्मस्येह निदर्शनम् ॥

प्रथम प्रसंगी, अत्यंत सुंदर स्त्रीच्या अंकीही तो परम धार्मिक आहे. कलियुगात हे मानुषत्व धारण करो—येथे धर्माचे निदर्शन होवो.

Verse 9

त्रिविष्टपे परिक्लेशो वासो ह्यस्याक्षयो भवेत् ॥ अयमायोधने शत्रुं हत्वा तु निधनंगतः ॥

त्रिविष्टप (स्वर्ग) मध्ये क्लेश असला तरी त्याचा वास अक्षय होईल. हा पुरुष रणात शत्रूचा वध करून निश्चयच निधन पावला आहे.

Verse 10

तत्र वैमानिको भूत्वा कल्पमेकं निवत्स्यति ॥ तथैवायं महाभागो धर्मात्मा धर्मवत्सलः ॥

तेथे वैमानिक (दिव्य विमानचारी) होऊन तो एक कल्प वास करील. तसेच हा महाभाग—धर्मात्मा व धर्मवत्सल—(पूज्य आहे).

Verse 11

बहुदानरतो नित्यं सर्वभूतानुकम्पकः ॥ एनं गन्धैश्च माल्यैश्च शीघ्रमेव प्रपूजय ॥

जो नित्य बहुदानात रत असून सर्वभूतांवर करुणा करणारा आहे—त्याची सुगंधी द्रव्ये व माळांनी शीघ्र पूजा करा।

Verse 12

अस्मै पूजा भवेद्देया मयादिष्टा महात्मने ॥ वीज्यतां चामरैरेष रथमस्मै प्रदीयताम् ॥

या महात्म्यास माझ्या आज्ञेनुसार पूजा अर्पण करावी। यास चामरांनी वीजावे आणि यास रथ प्रदान करावा।

Verse 13

प्रेतवासं समुत्सृज्य हीतो यातु त्रिविष्टपम् ॥ इन्द्रस्यार्द्धं भवेच्चैव देवदेवस्य धीमतः ॥

प्रेतावस्था टाकून देऊन, सन्मानित होऊन तो त्रिविष्टप (स्वर्ग) येथे जावो. धीमान देवदेवाच्या अधीन त्याला इंद्राच्या ऐश्वर्याचा/अधिकाराचा अर्धा भागही मिळो।

Verse 14

शङ्खतूर्यनिनादेन तत्र वै विजयेन च ॥ तत्र वै पूजयित्वा च प्रायशो लभतां सुखम् ॥

तेथे शंख-तुर्यांच्या निनादासह आणि विजयासहही; आणि तेथे पूजा करून तो प्रायः सुख प्राप्त करतो।

Verse 15

अयं गच्छतु भद्रं चापीन्द्रदेशं दुरासदम् ॥ अनेन वै कीर्तिमता लोकः सर्वो ह्यलङ्कृतः ॥

हा पुरुष—कल्याण असो—इंद्राच्या दुरासद लोकात जावो. या कीर्तिमानामुळे सर्व लोक खरोखरच अलंकृत (उन्नत) झाला आहे।

Verse 16

गुणैश्च शतसङ्ख्याकैः शक्र एनं प्रतीक्षते ॥ तावत्स्थास्यति धर्मात्मा यावच्छक्रस्त्रिविष्टपे ॥

शेकडो गुणांनी युक्त अशा त्याची शक्र (इंद्र) प्रतीक्षा करतो. धर्मात्मा तो तेथे तितकाच काळ राहील, जितका काळ इंद्र त्रिविष्टपात असतो.

Verse 17

तावत्स मोदते स्वर्गे यावद्धर्मोऽनुमीयते ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुष्ये सुखमश्नुते ॥

जोपर्यंत त्याचे धर्मपुण्य मोजले जाऊन क्षय पावत असते, तोपर्यंत तो स्वर्गात आनंद भोगतो. नंतर काळाने तेथून च्युत होऊन मनुष्यलोकी सुख अनुभवतो.

Verse 18

रत्नवेणुप्रदश्चैव सर्वधर्मैरलङ्कृतः ॥ अश्विनोर्नय लोकं तु सर्वसौख्यसमन्वितम् ॥

रत्नजडित वेणू (बासरी) देणारा व सर्व धर्मांनी अलंकृत असा तो; (हे दूतांनो) त्याला अश्विनीकुमारांच्या लोकात न्या, जो सर्वसुखांनी युक्त आहे.

Verse 19

सर्वशक्त्या समेतॆन द्विजेभ्य उपपादिताः ॥ शुचीनां ब्राह्मणानाम् बह्वन्नदानं विशेषतः ॥

आपल्या पूर्ण सामर्थ्यानुसार द्विजांना दान द्यावे; विशेषतः शुचि ब्राह्मणांना भरपूर अन्नदान करणे अत्यंत प्रशंसनीय आहे.

Verse 20

तेन कल्पं वसिष्यन्ति रुद्रकल्पा मनोरमाः ॥ तत्र कल्पं वसेद्गत्वा रुद्रलोकं न संशयः ॥

त्या पुण्यामुळे ते रमणीय रुद्रसदृश लोकांत एक कल्पपर्यंत वास करतील. तेथे जाऊन एक कल्प राहिल्यावर रुद्रलोक प्राप्त होतो—यात संशय नाही.

Verse 21

तेन दत्तं द्विजातिभ्यो मधुखण्डपुरःसरम् ॥ रसैश्च विविधैर्युक्तं सर्वगन्धमनोहरम् ॥

त्याने द्विजांना मधु, खडीसाखर इत्यादी दान दिले; ते विविध रसांनी युक्त व सर्व सुगंधांनी मनोहर होते।

Verse 22

तरुणी क्षीरसम्पन्ना गौः सुवर्णयुता शुभा ॥ सवत्सा हेमवासाश्च दत्ताऽनेन महात्मना ॥

या महात्म्याने दूधाने परिपूर्ण, शुभ व सुवर्णयुक्त तरुणी गाय वासरासह आणि सुवर्णवस्त्रांसह दान केली।

Verse 23

अस्य लेख्यं मया दृष्टं तिस्रः कोट्यस्त्रिविष्टपे ॥ स्वर्गात्परिच्युतश्चापि ऋषीणां जायते कुले ॥

त्याच्याविषयीचे लेख्य मी पाहिले आहे—त्रिविष्टपात त्याच्या तीन कोटी (पुण्य) आहेत; आणि स्वर्गातून च्युत झाला तरी तो ऋषींच्या कुळात जन्मतो।

Verse 24

सुवर्णस्य प्रदाता च त्रिदशेभ्यो निवेद्यताम् ॥ त्रिदशानभ्यनुज्ञाप्य यातु देवमुमापतिम् ॥

सुवर्णदान करणाऱ्याची माहिती त्रिदश देवांना निवेदावी; देवांची अनुमती घेऊन तो देव उमापतीकडे जावो।

Verse 25

तत्रैष वै महातेजा यथेष्टं काममाप्नुयात् ॥ तत्रैवायमपि प्रेतगणभक्तो महातपाः ॥

तेथे हा महातेजस्वी यथेष्ट इच्छा पूर्ण करतो; तेथेच हा महातपस्वी प्रेतगणाचा भक्त म्हणूनही स्थित असतो।

Verse 26

प्रयातु पितृभिः सार्द्धं तर्पिता येन पूर्वजाः ॥ दानव्रता दिवं यान्तु नानालोकनमस्कृताः ॥

ज्यांच्या तर्पणाने पूर्वज तृप्त झाले, तो पितरांसह प्रस्थान करो. दानव्रती जन अनेक लोकांच्या नमस्कारांनी सन्मानित होऊन स्वर्गास जावोत.

Verse 27

अयं भद्रो महाकामं सर्वभूतहिते रतः ॥ सर्वकामैरयं पूज्यः सर्वकामप्रदो नरः ॥

हा भद्र पुरुष सर्वभूतहितात रत आहे, म्हणून महान् कामनांस योग्य आहे. सर्व इच्छित वस्तूंनी याची पूजा करावी; हा नर सर्व कामना देणारा आहे.

Verse 28

विविधैः कामभोगैस्तु सेव्यमानो नरोत्तमः ॥ अक्षयं चाजरं स्थानं पूज्यमानो महर्षिभिः ॥

विविध कामभोगांनी सेविला जाणारा तो नरोत्तम, महर्षींनी पूजिला जाऊन, अक्षय व अजर असे स्थान प्राप्त करतो.

Verse 29

ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रार्थे निधनङ्गतः ॥ शक्रस्य ह्यमरावत्यां निवेदयत मा चिरम् ॥

जो ब्राह्मणार्थ, गवार्थ किंवा राष्ट्रार्थ प्राणत्याग करतो—त्याचा वृत्तांत अमरावतीतील शक्रास विलंब न करता निवेदित करा.

Verse 30

अयं यातु महाभागो देवदेवं सनातनम् ॥ अतिसृष्टः पुरा येन यथोक्ताः सुखदोहनाḥ ॥

हा महाभाग देवदेव सनातन परमेश्वराकडे जावो—ज्याने पूर्वकाळी, यथोक्त, सुखदायक विधींचे प्रवर्तन केले.

Verse 31

क्षितिप्रदो द्विजातिभ्यो ह्ययं यातु त्रिविष्टपम् ॥ तत्रैव तिष्ठताद्वीरो ब्रह्मलोके सहानुगः ॥

द्विजांना भूमिदान दिल्यामुळे हा त्रिविष्टप (स्वर्ग) येथे जावो. तो वीर तेथेच ब्रह्मलोकी आपल्या अनुयायांसह निवास करो.