Adhyaya 27: Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे षड्विंशो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच समागतान् सुरान् दृष्ट्वा नन्दिराख्यातवान् विभोः अथोत्थाय हरिं भक्त्या परिष्वज्य न्यपीडयत्

“अशा प्रकारे श्रीवामनपुराणातील सव्वीसावा अध्याय समाप्त.” पुलस्त्य म्हणाले—एकत्र आलेल्या देवांना पाहून नंदीने विभूला कळविले; मग उठून भक्तीने हरिला आलिंगन देऊन घट्ट कवटाळले।

Verse 2

ब्रह्मणां शिरसा नत्वा समाभाष्य शतक्रतुम् आलोक्यान्यान् सुरगणान् संभावयत् स शङ्करः

शंकरांनी ब्राह्मणांना मस्तक नमविले, शतक्रतु (इंद्र) याच्याशी संवाद केला, आणि इतर देवगणांकडे पाहून त्यांचा सन्मानपूर्वक सत्कार केला।

Verse 3

गणाश्च जय देवेति वीरभद्रपुरोगमाः शैवाः पाशुपताद्याश्च विविशुर्मन्दरालम्

वीरभद्र पुढे असताना ‘जय देव!’ असा जयघोष करीत गण, तसेच शैव व पाशुपत आदी, मंदराच्या आलयात प्रवेशले।

Verse 4

ततस्तस्मान्महाशैलं कैलासं सह दैवतैः जगाम भगवान् शर्वः कर्तुं वैवाहिकं विधिम्

त्यानंतर तेथून भगवान् शर्व (शिव) देवांसह महाशैल कैलासाकडे गेले, विवाहविधी संपन्न करण्यासाठी।

Verse 5

ततस्तस्मिन् महाशैले देवमातादितिः शुभा सुरभिः सुरसा चान्याश्चक्रर्मण्डनमाकुलाः

त्यानंतर त्या महाशैलावर देवमाता शुभा अदिती, सुरभी, सुरसा व इतर दिव्य स्त्रिया चक्र-मंडनाभोवती गजबजलेल्या सभेत एकत्र जमल्या होत्या।

Verse 6

महास्थिशेखरी चारुरोचनालिकलो हरः सिंहाजिनी चालिनीलभुजङ्गकृतकुण्डलः

["Śiva/Maheśvara (implied via gaṇas)", "Ṛṣis (ascetic seers)"]

Verse 13

ऋतवः षट् समादाय कुसुमं गन्धसंयुतम् पञ्चवर्णं महेशानं जग्मुस्ते कामचारिणः

The six seasons, taking fragrant flowers of five colors, went to Maheśāna; they moved as they wished (freely).

Verse 15

गन्धर्वास्तुम्बरुमुखा गायन्तो मधुरस्वरम् अनुजग्मुर्महादेवं वादयन्तश् च किन्नराः

तुम्बुरु-प्रमुख गंधर्व मधुर स्वराने गात गेले, आणि किन्नर वाद्य वाजवीत महादेवाच्या मागोमाग चालले।

Verse 16

नृत्यन्त्यो ऽप्सरश्चैव स्तुवन्तो मुनयश्च तम् गन्धर्वा यान्ति देवेशं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

Apsarases danced, and sages praised him; the Gandharvas proceed to the Lord of the gods—the three-eyed one, bearing the trident in his hand.

Verse 20

ततः क्षणेन देवेशः क्ष्माधराधिपतेस्तलम् संप्राप्तास्त्वागमन् शैलाः कुञ्जरस्थाः समन्ततः

तत्क्षणी देवांचा अधिपती पर्वतराजाच्या प्रदेशात पोहोचला. सर्व दिशांनी हत्तीवर आरूढ झालेले पर्वत येऊन तेथे स्थिर झाले.

Verse 21

ततो ननाम भगवांस्त्रिनेत्रः स्थावराधिपम् शैलाः प्रणेमुरीशानं ततो ऽसौ मुदितो ऽभवत्

त्यानंतर त्रिनेत्र भगवान् स्थावरांचा अधिपती (पर्वतराज) याला नमस्कार करू लागला. पर्वतांनी ईशानाला प्रणाम केला; तेव्हा तो प्रसन्न झाला.

Verse 24

माल्यार्द्धमन्या चादाय करेणैकेन भामिनी केशपाशं द्वितीयेन शङ्कराभिमुखी गता

दुसरी एक कामिनी एका हातात माळेचा अर्धा भाग घेऊन, दुसऱ्या हाताने वेणी सावरत, शंकराच्या दिशेने तोंड करून निघाली.

Verse 25

अन्यालक्तकरागाढ्यं पादं कृत्वाकुलेक्षणा अनलक्तकमेकं हि हरं द्रष्टुमुपागता

आणखी एक स्त्री, उत्सुकतेने चंचल नेत्रांची, एक पाऊल लाक्षारंगाने गडद रंगवून आणि दुसरे खरेच न रंगवता ठेवून, हर (शिव) दर्शनास आली।

Verse 26

एकेनाक्ष्णाञ्जितेनैव श्रुत्वा भीममुपागतम् साञ्जनां च प्रगृह्यान्या शलाकां सुष्ठु धावति

फक्त एका डोळ्यात अंजन लावलेले असताना, भीम (भयानक) आगमनाचे वृत्त ऐकून, दुसरी स्त्री अंजन व शलाका (लावण्याची काडी) हातात घेऊन अतिशय वेगाने धावली।

Verse 28

अन्यातिक्रान्तमीशानं श्रुत्वा स्तनभरालसा अनिन्दत रुषा बाला यौवनं स्वं कृशोदरी

आणखी एक बाला—कृशकटि, पण स्तनभारामुळे शिथिल—ईशान (शिव) पुढे निघून गेले असे ऐकून, रागाने आपल्या यौवनालाच दोष देऊ लागली।

Verse 29

इत्थं स नगरस्त्रीणां क्षोभं संजनयन् हरः जगाम वृषभारूढो दिव्यं श्वशुरमन्दिरम्

अशा रीतीने नगरातील स्त्रियांमध्ये उत्कंठा व क्षोभ निर्माण करून हर (शिव) वृषभारूढ होऊन दिव्य श्वशुरगृहाकडे गेला।

Verse 30

ततः प्रविष्टं प्रसमीक्ष्य शंभुं शैलेन्द्रवेश्मन्यबला ब्रुवन्ति स्थाने तपो दुश्चरमम्बिकायाश्चीर्णं महानेष सुरस्तु शंभुः

त्यानंतर शैलेन्द्राच्या (हिमालयाच्या) भवनात शंभूला प्रवेश करताना पाहून स्त्रिया म्हणाल्या—‘खरोखरच अंबिकेने विधिपूर्वक अत्यंत दुश्चर तप केले आहे; हा महान देव तर स्वयं शंभू आहे.’

Verse 31

स एष येनाङ्गमानङ्गतां कृतं कन्दर्पनाम्नः कुसुमायुधस्य क्रतोः क्षयी दक्षविनाशकर्ता भगाक्षिहा शूलधरः पिनाकी

हाच तो तो, ज्याने कुसुमायुध कंदर्प (काम) यास अनंग—देहरहित—केले; यज्ञाचा नाश करणारा, दक्षविनाशकर्ता, भगाचे नेत्र हरिणारा; शूलधारी, पिनाकधनुर्धर।

Verse 32

नमो नमः शङ्कर शूलपाणे मृगारिचर्माम्बर कालशत्रो महाहिहाराङ्कितकुण्डलाय नमो नमः पार्वतिवल्लभाय

नमो नमः शंकरा, शूलपाणे; मृगारि (वाघ) चर्म वस्त्ररूपे धारण करणाऱ्या, काल (मृत्यू) शत्रो; महाअहि-अलंकृत कुंडलधारक—नमो नमः पार्वतीवल्लभा।

Verse 33

इत्थं संस्तूयमानः सुरापतिविधृतेनातपत्रेण शंभुः सिद्धैर्वन्द्यः सयक्षैरहिकृतवलयी चारुभस्मोपलिफ्तः अग्रस्थेनाग्रजेन प्रमुदितमनसा विष्णुना चानुगेन वैवाहीं मङ्गलाढ्यां हुतवहमुदितामारुरोहाथ वेदीम्

अशा प्रकारे स्तुत होत असलेला शंभू—ज्याच्यावर सुरपति इंद्राने छत्र धरले, ज्याला सिद्धांनी वंदिले, जो यक्षांसह होता, सर्पकृत वलये धारण करणारा व सुंदर भस्माने लिप्त—प्रमुदित मनाने अग्रज विष्णू अनुगामी असताना, हुतवह (अग्नी) आनंदित झालेल्या, मंगळसमृद्ध वैवाहिक वेदीवर आरूढ झाला।

Verse 38

एवं क्रीडां हरः कृत्वा समं च गिरिकन्यया आगच्छद् दक्षिणां वेदिमृषिभिः सेवितां दृढाम्

अशा प्रकारे हर, गिरिकन्या (पार्वती) हिच्यासह क्रीडा करून, ऋषींनी सेविलेली, दृढ व प्रतिष्ठित अशी दक्षिण वेदीकडे आला।

Verse 39

अथाजगाम हिमवान् शुक्ललाम्बरधरः शुचिः पवित्रपाणिरादाय मधुपर्कमथोज्ज्वलम्

तेव्हा हिमवान आले—ते शुचिर्भूत, शुभ्र वस्त्रे परिधान केलेले; पवित्र कुशधारण केलेल्या हातांनी उज्ज्वल मधुपर्क (अतिथिसत्काराचे अर्घ्य) घेऊन।

Verse 40

उपविष्टस्त्रिनेत्रस्तु शाक्रीं दिशमपश्यत सप्तर्षिकांश्च शैलन्द्रः सूपविष्टो ऽवलोकयन्

उपविष्ट त्रिनेत्राने शाक्र दिशा (इंद्राची दिशा) पाहिली; आणि शैलेन्द्र हिमवान नीट बसून सप्तर्षींनाही अवलोकन करू लागले।

Verse 41

सुखासीनास्य शर्वस्य कृताञ्ज0लिपुटो गिरिः प्रोवाच वचनं श्रीमान् धर्मसाधनमात्मनः

शर्व (शिव) सुखासीन असताना, हिमवान पर्वताने अंजली जोडून, श्रीमान होऊन, धर्मानुसार आपल्या प्रयोजनसिद्धीसाठी वचन उच्चारले।

Verse 42

हिमवानुवाच मत्पुत्रीं भगवन् कालीं पौत्रीं च पुलहाग्रजे पितॄणामपि दौहित्रीं प्रतीच्छेमां मयोद्यताम्

हिमवान म्हणाले—“भगवन्, माझी कन्या काली स्वीकारा; ती पुलहाच्या अग्रजाची पौत्री आणि पितरांचीही दौहित्री आहे. मी अर्पण केलेली ही कन्या आपण ग्रहण करा।”

Verse 43

पुलस्त्य उवाच इत्येवमुक्त्वा शैलेन्द्रो हस्तं हस्तेन योजयन् प्रादात् प्रतीच्छ भगवन् इदमुच्चैरुदीरयन्

पुलस्त्य म्हणाले—असे बोलून शैलेन्द्राने हातात हात देत (कन्येचे) दान केले आणि मोठ्या स्वरात म्हणाला—“भगवन्, हे स्वीकारा।”

Verse 53

अथोवाच महादेवो दत्तं मालिनि मुञ्च माम् सौभाग्यं निजगोत्रीयं यो ऽस्यास्तं शृणु वच्मि ते

तेव्हा महादेव म्हणाले—“मालिनी, मला सोड; दान दिले आहे. जो तुमच्या गोत्रातील सौभाग्य (वर) आहे, तो ऐक; मी तुला सांगतो.”

Verse 58

ततो ऽब्रवीद्वरो ब्रह्मन् न द्विजान् हन्तुमर्हसि अमी महर्षयो धन्या वालखिल्याः पितामह

मग श्रेष्ठाने म्हटले—‘हे ब्रह्मन्, द्विजांचा वध करणे तुला योग्य नाही. हे धन्य महर्षी वालखिल्य आहेत, हे पितामह।’

Verse the sports were wondrous: trees laden with blossoms were sprinkled by falling drops of water; the ground was lavishly strewn with fragrant powders

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रविष्टः कौतुकं हरः रेमे सहोमया रात्रिं प्रभाते पुनरुत्थितः

{"bhagavata_parallel": null, "vishnu_purana_parallel": null, "ramayana_connection": null, "mahabharata_echo": null, "other_puranas": ["Shiva Purana (Śiva–Pārvatī keli descriptions)", "Skanda Purana (Himālaya līlā scenes)", "Devi Bhagavata Purana (Śakti’s playful manifestations)"], "vedic_reference": null}

Verse 62

ततः सुरान् ब्रह्महरीन्द्रमुख्यान् प्रणम्य संपूज्य यथाविभागम् विसर्ज्य भूतैः सहितो महीध्रमध्यावसन्मन्दरमष्टमूर्तिः

त्यानंतर ब्रह्मा, हरि (विष्णु) व इंद्र इत्यादी प्रमुख देवांना प्रणाम करून, प्रत्येकास त्याच्या भागाप्रमाणे विधिवत् पूजून, त्यांना निरोप दिला. भूतांसह अष्टमूर्ती (शिव) मंदर पर्वतावर निवासास राहिला.