Verse 57
Yogatattva
अल्पमूत्रपुरीषश्च स्वल्पनिद्रश्च जायते । कीलवो दृषिका लाला स्वेददुर्गन्धतानने ॥
एतानि सर्वथा तस्य न जायन्ते ततः परम् । ततोऽधिकतराभ्यासाद्बलमुत्पद्यते बहु ॥
येन भूचर सिद्धिः स्याद्भूचराणां जये क्षमः । व्याघ्रो वा शरभो व्यापि गजो गवय एव वा ॥
सिंहो वा योगिना तेन म्रियन्ते हस्तताडिताः । कन्दर्पस्य यथा रूपं तथा स्यादपि योगिनः ॥५७–६०॥
अल्प-मूत्र-पुरीषः । च । स्वल्प-निद्रः । च । जायते । कीलवः । दृषिका । लाला । स्वेद-दुर्गन्धता । आनने ॥
एतानि । सर्वथा । तस्य । न । जायन्ते । ततः । परम् । ततः । अधिकतर-अभ्यासात् । बलम् । उत्पद्यते । बहु ॥
येन । भूचर-सिद्धिः । स्यात् । भूचराणाम् । जये । क्षमः । व्याघ्रः । वा । शरभः । व्यापि । गजः । गवयः । एव । वा ॥
सिंहः । वा । योगिना । तेन । म्रियन्ते । हस्त-ताडिताः । कन्दर्पस्य । यथा । रूपम् । तथा । स्यात् । अपि । योगिनः ॥५७–६०॥
alpamūtrapurīṣaś ca svalpanidraś ca jāyate | kīlavo dṛśikā lālā svedadurgandhatānane ||
etāni sarvathā tasya na jāyante tataḥ param | tato'dhikatarābhyāsād balam utpadyate bahu ||
yena bhūcara-siddhiḥ syād bhūcarāṇāṃ jaye kṣamaḥ | vyāghro vā śarabho vyāpi gajo gavaya eva vā ||
siṃho vā yoginā tena mriyante hasta-tāḍitāḥ | kandarpasya yathā rūpaṃ tathā syād api yoginaḥ ||57–60||
प्रारंभी मूत्र-पुरीष अल्प होतात आणि निद्राही कमी होते; फोड, नेत्ररोग, अधिक लाळ, घाम व तोंडात दुर्गंध येऊ शकते. पुढे मात्र हे सर्व त्याच्यात मुळीच होत नाही. नंतर अधिक अभ्यासाने महान बल उत्पन्न होते; त्याने ‘भूचर’ सिद्धी प्राप्त होते आणि भूमिवासीयांवर विजय मिळविण्यास तो समर्थ होतो. वाघ, शरभ, लांडगा, हत्ती, गवय व सिंह—हे त्या योगीच्या हाताच्या प्रहाराने मरतात. योगीचे रूपही कंदर्पासारखे मनोहर होते।
There arise scant urination and excretion, and little sleep; (there may be) boils, eye-disease, saliva, sweating, and foul odor in the mouth. After that, these do not arise for him at all. Then, by still greater practice, much strength is produced—by which the ‘earth-walking’ siddhi occurs, (and) he becomes capable of conquering earth-dwellers. A tiger, or a śarabha, or a wolf, an elephant, or a gavaya (wild ox), or a lion—these are slain by that yogin with a blow of the hand. Like Kāma (Kandarpa) in form, so too the yogin becomes.