HomeUpanishadsNiralambaVerse 29
Previous Verse
Next Verse

Verse 29

Niralamba

मोक्ष इति च नित्यानित्यवस्तुविचारादनित्यसंसारसुखदुःखविषयसमस्तक्षेत्रममताबन्धक्षयो मोक्षः ॥२९॥

मोक्षः इति च । नित्य-अनित्य-वस्तु-विचारात् । अनित्य-संसार-सुख-दुःख-विषय-समस्त-क्षेत्र-अममता-बन्ध-क्षयः । मोक्षः ॥२९॥

mokṣa iti ca nityānitya-vastu-vicārād anitya-saṃsāra-sukha-duḥkha-viṣaya-samasta-kṣetrā-mamatā-bandha-kṣayo mokṣaḥ ||29||

‘मोक्ष’ म्हणजे—नित्य‑अनित्य वस्तूंच्या विवेकाने, अनित्य संसारातील सुख‑दुःखरूप सर्व विषय‑क्षेत्राविषयीची ममता‑बंधनाची क्षीणता; हाच मोक्ष।

And ‘liberation’ is: from the discrimination between the eternal and the non-eternal, the destruction of the bondage consisting in possessiveness (mamatā) toward the entire field of objects—pleasures and pains—of the impermanent worldly existence; that is liberation.

Mokṣa; viveka (nityānitya-vastu-vicāra); mamatā-tyāga; kṣetra/kṣetrajña discriminationMahavakya: Operationalizes the insight implied by ‘ahaṃ brahmāsmi’/‘tat tvam asi’: when identity with Brahman is discerned, possessiveness toward kṣetra (the field) collapses, revealing freedom.AtharvaChandas: Prose