HomeUpanishadsBrahmavidyaVerse 49
Previous Verse
Next Verse

Verse 49

Brahmavidya

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थश्च भिक्षुकः । यत्र तत्र स्थितो ज्ञानी परमाक्षरवित्सदा ॥ विषयी विषयासक्तो याति देहान्तरे शुभम् । ज्ञानादेवास्य शास्त्रस्य सर्वावस्थोऽपि मानवः ॥४९-५०॥

गृहस्थः । ब्रह्मचारी । च । वानप्रस्थः । च । भिक्षुकः । यत्र । तत्र । स्थितः । ज्ञानी । परम-अक्षर-वित् । सदा ॥ विषयी । विषय-आसक्तः । याति । देह-अन्तरे । शुभम् । ज्ञानात् । एव । अस्य । शास्त्रस्य । सर्व-अवस्थः । अपि । मानवः ॥

gṛhastho brahmacārī ca vānaprasthaś ca bhikṣukaḥ | yatra tatra sthito jñānī paramākṣaravit sadā || viṣayī viṣayāsakto yāti dehāntare śubham | jñānād evāsya śāstrasya sarvāvastho 'pi mānavaḥ ||49–50||

गृहस्थ असो वा ब्रह्मचारी, वानप्रस्थ असो वा भिक्षुक—जिथे कुठे स्थित असला तरी—जो ज्ञानी आहे तो सदा परम अक्षराचा जाणकार आहे. विषयासक्त भोगी देहांतरास जातो (पुनर्जन्म घेतो). परंतु या शास्त्राच्या ज्ञानानेच मनुष्य कोणत्याही अवस्थेत असला तरी ध्येय प्राप्त करतो।

Whether a householder, a celibate student, a forest-dweller, or a mendicant—wherever he may be situated—the knower, the constant knower of the supreme Imperishable, (is such). The sense-enjoyer, attached to objects, goes into another body (i.e., transmigrates), (seeking) the auspicious. By the knowledge of this teaching alone, a human being—though in any condition of life—(attains the goal).

Jñāna as liberating across āśramas; saṃsāra through viṣaya-āsakti; mokṣa through Akṣara-jñānaMahavakya: Supports the universality of mahāvākya-realization: Brahman-knowledge is not confined to a single āśrama; realization (‘tat tvam asi’/‘aham brahmāsmi’) is possible for any qualified seeker.AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)