Adhyaya 9

या अध्यायात धरणीदेवी कलियुगात वेङ्कटगिरीवर भगवंतांचे दर्शन कसे होईल, असा प्रश्न करते. वराहभगवान् संवादरूपाने चार प्रसंग सांगून तीर्थमहिमा व भक्तितत्त्व स्पष्ट करतात. पहिल्या कथेत वनवासी निषाद वसू पुरुषोत्तमाचा अनन्य भक्त होऊन श्री-भूदेवींसह प्रभूला मधुमिश्रित शिजवलेले श्यामाक अन्न नैवेद्य अर्पण करतो. मधु आणून परतल्यावर मुलाने नैवेद्य खाल्ला म्हणून तो चोरी समजून तलवार उगारतो; तेव्हा विष्णु वृक्षातून प्रकट होऊन तलवार थांबवतात, बालभक्ती विशेष प्रिय आहे असे सांगतात आणि स्वामीसर/स्वामिपुष्करिणी येथे नित्य सान्निध्य असल्याचे प्रतिपादन करतात. दुसऱ्या प्रसंगात पाण्ड्यदेशातून आलेला भक्त रंगदास वराहस्थान, सुवर्णमुखरी, कामलाख्यसर, चक्रतीर्थ इत्यादी तीर्थे करून स्वामिपुष्करिणीजवळ श्रीनिवासाचे दर्शन घेतो. तो उद्यान, विहिरी व पुष्पसेवा अशी नित्य कैंकर्यसेवा करतो; पण एकदा गंधर्वांच्या जलक्रीडादर्शनाने मन विचलित होऊन सेवा चुकते आणि त्याला लाज वाटते. देव त्याला धीर देऊन म्हणतात—भाव प्रधान आहे; पुढे राजसदृश समृद्धी, अखंड भक्ती आणि शेवटी मोक्ष प्राप्त होईल. तिसऱ्या कथेत सोमकुलाचा राजा तोण्डमान शिकार करत वेङ्कटाद्रीवरील तीर्थांतून जात देवी रेणुकेपर्यंत पोहोचतो. ‘श्रीनिवास’ अशी हाक देणारा पंचवर्ण पोपट त्याला निषाद वनपालाकडे नेतो; तो निषाद राजाला स्वामिपुष्करिणीजवळील गुप्त देवस्थान दाखवतो. दोघे पूजन करून श्यामाक-मधु प्रसाद ग्रहण करतात; रेणुका ‘देवदेव-प्रसाद’ म्हणून अजेय राज्य व तोण्डमान-नावाची राजधानी असा वर देते. अखेरीस शुक पद्मसरसाचे माहात्म्य सांगतो—दुर्वासांच्या शापामुळे लक्ष्मी (पद्मा/रमा) कमलांनी भरलेल्या सरोवरात तप करते; देवगण विधिवत स्तुती करतात. लक्ष्मी स्नान, बिल्वपत्रपूजा व या स्तोत्रपाठाने प्रतिष्ठा-लाभ, समृद्धी व मोक्ष देऊन विष्णूसह गरुडावर आरूढ होऊन वैकुण्ठास परत जाते.