Adhyaya 32

या अध्यायात नदी नसलेल्या प्रदेशात प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी पुण्यनदी कशी प्रकट झाली व तिचा मार्ग कसा निश्चित झाला, याचे कारणपर वर्णन आहे. भारद्वाज सांगतात—प्रातःकर्म व देवपूजा पूर्ण झाल्यावर अगस्त्य मुनींना आकाशवाणी ऐकू येते: “जिथे नदी नाही तिथे यज्ञ-संस्कारांची शोभा टिकत नाही; गहन अधर्मजन्य भय दूर करणारी हितकारी नदी प्रवर्तित कर.” ते जमलेल्या ऋषींशी सल्लामसलत करतात; ऋषिगण त्यांच्या पूर्वीच्या अद्भुत कार्यांचे स्तवन करून स्नान-शुद्धीसाठी महानदी आणण्याची विनंती करतात. मग अगस्त्य कठोर ऋतूंमध्ये नियम वाढवून तीव्र तप करतात. त्या तपामुळे विश्वात क्षोभ निर्माण होतो व प्राण्यांना भय वाटते. देव ब्रह्मांकडे धाव घेतात; ब्रह्मा अगस्त्याश्रमात प्रकट होऊन वर देतात. अगस्त्य देश पवित्र व सुरक्षित करण्यासाठी महानदीची याचना करतात. ब्रह्मा गंगेला बोलावून आदेश देतात की तिने स्वांशाने अवतरण करून लोकांना पावन करणारी व ऋषि-देवांनी नित्य सेविली जाणारी नदी व्हावे. गंगा आपल्या अंशातून तेजस्वी रूप प्रकट करून सिद्धीचे वचन देते; अगस्त्य मार्ग दाखवतात. अखेरीस पर्वतशिखरांवरून त्या नदीरूपाला इच्छित मार्गाने नेत ते सुवर्णमुखरीच्या पावित्र्याची आधारकथा स्थापन करतात.