Adhyaya 22

अध्यायाच्या आरंभी ऋषी सूतांना विचारतात की दान कोणास द्यावे आणि कोणत्या काळी/अटींमध्ये दान करावे. सूत ब्राह्मणाला प्रमुख पात्र मानतात; पण दान स्वीकारण्याचा अधिकार शील, आचार व संयम असलेल्या व्यक्तीलाच आहे असे ठाम सांगतात. वेद‑धर्मद्वेषी, कपटी, हिंसक, पवित्र विद्येचा व्यापार करणारे, सतत भीक मागणारे इत्यादी अनेक प्रकारच्या लोकांना अपात्र ठरवून अशा ठिकाणी दिलेले दान ‘निष्फळ’ होते अशी दीर्घ निषेधसूची दिली आहे. पुढे अभिवादन‑मर्यादा सांगितली जाते—कुठल्या प्रसंगी कोणाला नमस्कार टाळावा, आणि अंधाधुंद किंवा विधीविरुद्ध अभिवादनाने पूर्वपुण्य कमी होते असा इशारा दिला आहे. यानंतर आकाशगंगा/वियद्गंगा माहात्म्य नारद‑सनत्कुमार संवादातून येते. पुण्यशील नावाचा सदाचारी ब्राह्मण दरवर्षी श्राद्ध करतो; पण चुकून ‘वंध्यापती’ला श्राद्धकर्माचा पुरोहित नेमतो, त्यामुळे त्याचे मुख गाढवासारखे होते. तो अगस्त्यांकडे जातो; अगस्त्य दोष सांगून श्राद्ध‑निमंत्रणाचे कठोर नियम देतात—संतानयुक्त, शुद्धाचारी गृहस्थ ब्राह्मण; तो न मिळाल्यास निकट नातेवाईक, किंवा स्वतःच कर्म करावे. प्रायश्चित्त म्हणून वेङ्कटाचल यात्रा, प्रथम स्वामिपुष्करिणीत स्नान आणि नंतर तीर्थविधीने आकाशगंगा/वियद्गंगेत स्नान सांगितले आहे; योग्य स्नानाने विकृती तत्क्षणी दूर होते, आणि सूत परंपरेची पुष्टी करतात।