Adhyaya 16

या अध्यायात वेङ्कटाद्रीवर जलदान—तृषितांना पाणी देणे/पाण्याची व्यवस्था करणे—हे निर्णायक धर्मकर्म म्हणून गौरविले आहे. श्रीसूत सांगतात की विशेषतः तहानलेल्यांकडे जलदानाची उपेक्षा केल्यास दुष्ट जन्म प्राप्त होतात; आणि वेङ्कटाचलावर केलेले जलदान अनेकपटींनी फलदायी ठरते. इतिहासरूप उदाहरणात इक्ष्वाकुवंशी राजा हेमाङ्ग गोदान, धनदान व यज्ञपोषणात उदार होता; पण “पाणी तर सहज मिळते” असा तर्क करून जलदानाला कमी लेखत असे. त्याने अपात्रांना मान दिला आणि विद्वान, संयमी ब्राह्मणांची उपेक्षा केली—पात्रविवेकाचा दोष. परिणामी तो क्रमाने नीच योन्यांत पडून मिथिलेत गृहगोधिका (घरातील पाल) झाला. ऋषी श्रुतदेव तेथे आले असता स्थानिक राजाने त्यांचा सत्कार केला. पादप्रक्षालनाचे पादोदक उडून पालेला लागले आणि तिला पूर्वजन्मस्मृती झाली. हेमाङ्गाने आपली चूक मान्य केली. श्रुतदेवांनी स्पष्ट केले की वेङ्कटाद्रीवरील जलदानाचा अभाव व अपात्रदान हेच पतनाचे कारण. पुण्यसंक्रांती व जलस्पर्शशुद्धीने ऋषींनी त्याला पशुयोनीतून मुक्त केले; तो स्वर्गारोहण, पुढे राजजन्म आणि अखेरीस विष्णुसायुज्य प्राप्त करतो. शेवटी वेङ्कटाद्रीची पावनता व जलदानाचे विष्णुलोकप्रदत्व पुनः प्रतिपादिले आहे।