Adhyaya 13

सूत स्वामीतीर्थाचे माहात्म्य सांगताना सोमवंशीय नंदाचा पुत्र राजा धर्मगुप्त याची कथा वर्णितो. नंदाने राज्यभार पुत्राकडे सोपवून वनवास स्वीकारला. धर्मगुप्ताने नीती, यज्ञ आणि ब्राह्मणांना दान देऊन प्रजापालन केले; समाजव्यवस्था दृढ राहिली व कोणावरही लूट-उत्पीडन झाले नाही. एकदा शिकारीस गेलेला राजा भयंकर अरण्यात रात्री अडकला. सायंसंध्या करून गायत्रीजप केल्यावर तो एका वृक्षावर आश्रयास गेला; सिंहापासून पळणारा एक अस्वलही त्याच वृक्षावर चढला. अस्वलाने रात्रभर जागरणाची संधी केली. सिंहाने विश्वासघात घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला; पण अस्वलाने ‘विश्वासघात’ हे इतर पापांपेक्षा अधिक घोर आहे, असा धर्मोपदेश केला. नंतर राजाने झोपलेल्या अस्वलाला खाली पाडले. तेव्हा ते अस्वल रूपांतर करून ध्याणकाष्ठ नावाचा मुनि प्रकट झाला व राजाला उन्मादाचा शाप दिला. मुनिने सांगितले की सिंह हा भद्रनामा यक्ष—कुबेराचा पूर्व मंत्री—गौतमाच्या शापामुळे सिंह-रूपात होता; ध्याणकाष्ठाशी संवाद झाल्यावर तो शापमुक्त होऊन अलकापुरीस परतला. मंत्र्यांनी राजाच्या उन्मादाची वार्ता नंदाला दिली. नंदाने मुनि जैमिनी यांना विचारले. जैमिनींनी वेङ्कट पर्वतावर सुवर्णमुखरीजवळील स्वामिपुष्करिणीत स्नान घालण्यास सांगितले; स्नान होताच उन्माद नाहीसा झाला. पिता-पुत्रांनी वेङ्कटेश/श्रीनिवासाची पूजा करून दाने दिली व धर्माने राज्य चालविले. शेवटी फलश्रुती—स्वामिपुष्करिणीत स्नान केल्याने उन्माद, अपस्मारसदृश विकार व दुष्ट ग्रहपीडा नष्ट होते; कोणत्याही जलात स्नानापूर्वी “स्वामीतीर्थम्” तीनदा उच्चारल्यास ब्रह्मलोकप्राप्ती होते; ही कथा ऐकली तरी महापापांचा नाश होतो.