Adhyaya 11

या अध्यायात स्वामिपुष्करिणीचे महाशुद्धिदायक तीर्थ म्हणून माहात्म्य सांगितले आहे. सूत म्हणतो—काश्यपाने स्वामिपुष्करिणीत केलेले स्नान गंभीर नैतिक मलिनताही नष्ट करते. ऋषी काश्यपाचा दोष व त्याचे अचानक उद्धार याचे कारण विचारतात; तेव्हा सूत राजा परीक्षिताशी संबंधित उपाख्यान सांगतो. शिकारीस गेलेल्या परीक्षिताला मौनव्रती ऋषी दिसतो; उत्तर न मिळाल्याने क्रोधात तो ऋषीच्या खांद्यावर मृत सर्प ठेवतो. ऋषिपुत्र शृंगी शाप देतो—सातव्या दिवशी तक्षकाच्या दंशाने राजाचा मृत्यू होईल. अनेक संरक्षण-उपाय असूनही तक्षक फसवणुकीने ब्राह्मणसदृशांच्या मध्ये येतो व फळात कृमिरूपाने लपून शाप पूर्ण करतो. विषहर मंत्रविद्येचा वैद्य काश्यप राजाला वाचवायला निघतो; पण तक्षक शक्तिपरीक्षा व धनलोभ दाखवून त्याला परत फिरवतो. नंतर ‘समर्थ असूनही राजाचे रक्षण केले नाही’ म्हणून काश्यपाची लोकनिंदा होते. उपाय जाणण्यासाठी तो शाकल्य मुनीकडे जातो; मुनी सांगतो—विषपीडिताचा प्राण वाचवण्याची क्षमता असूनही सहाय्य न करणे हा घोर दोष असून समाजातही अपकीर्ती आणतो. प्रायश्चित्त म्हणून वेङ्कटाद्रीला जाऊन संकल्पपूर्वक स्वामिपुष्करिणीत स्नान, वराहस्वामिन् व नंतर श्रीनिवासाची पूजा आणि नियमपालन करावे; त्यामुळे काश्यपाचे आरोग्य, प्रतिष्ठा व मान पुन्हा प्राप्त होतात. शेवटी फलश्रुती श्रद्धेने ऐकणाऱ्यांना उत्तम पदाची प्राप्ती सांगते.