Adhyaya 10

या अध्यायात वेङ्कटाचलावर राजसत्ता-वैधता, तीर्थाचा शोध आणि पूजापद्धतीची स्थापना यांचा सुंदर संगम दिसतो. प्रारंभी तोण्डमानाचा राज्यारोहण प्रसंग येतो आणि पद्मसरसाचे पावित्र्य सांगितले आहे—कीर्तन, स्मरण व स्नानाने पुण्य व समृद्धी वाढते. त्याचवेळी वनवासीयांचा नेता वसु तेजस्वी वराहदेवाचे दर्शन घेतो; देव वल्मीकात प्रवेश करून आज्ञा देतो—गाईच्या दुधाने वल्मीक धुवावा, शिलापीठावरील विग्रह ओळखून उचलून प्रतिष्ठापित करावा आणि वैखानस आचार्यांच्या साहाय्याने विधिवत पूजा चालू करावी। तोण्डमानाला स्वप्नात बिलमार्ग (भुयारी मार्ग) प्रकट होतो; पल्लवचिन्हांसारख्या दैवी संकेतांचा मागोवा घेत तो प्राकार व द्वारे बांधून संरक्षणाची व्यवस्था करतो, तसेच चिंच व चाफा ही झाडे देवसन्निधीची स्थायी खूण म्हणून जपण्याचा आदेश मिळतो. पुढे एक नैतिक-प्रशासकीय कसोटी येते—राजाच्या तात्पुरत्या संरक्षणात असलेली गर्भवती ब्राह्मणी दुर्लक्षामुळे मृत्युमुखी पडते; श्रीनिवासाच्या निर्देशाने ‘अपमृत्युनिवारण’ मानल्या जाणाऱ्या अष्ठिसरसमध्ये स्नानरूप प्रायश्चित्त केल्याने ती पुन्हा जिवंत होते। कुर्वग्रामचा कुंभार भीम साध्या भक्तीने अल्प अर्पण करतो तरी ते स्वीकारले जाते; राजा भेटीस आल्यावर भीम व त्याची पत्नी वैकुण्ठाला जातात. शेवटी तोण्डमान उत्तराधिकार निश्चित करून तपश्चर्या करतो, भगवंताचे साक्षात्कार घेऊन सारूप्य व विष्णुपद प्राप्त करतो. फलश्रुतीत श्रद्धेने श्रवण-पाठ केल्यास उच्च फल व भगवदनुग्रह मिळतो असे सांगितले आहे।