Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 78

Devanagari script

पौर्णमास्यां समुद्रस्य स्नानाद्यत्पुण्यमाप्नुयात् । तत्पुण्यं पर्वणि स्नातो नरश्चाक्षयमाप्नुयात्

Transliteration

paurṇamāsyāṃ samudrasya snānādyatpuṇyamāpnuyāt | tatpuṇyaṃ parvaṇi snāto naraścākṣayamāpnuyāt

Translation

पौर्णिमेला समुद्रस्नानाने जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य येथे पर्वदिनी स्नान करणारा मनुष्य अक्षयरूपाने प्राप्त करतो.

Word by Word

• पौर्णमास्यां: on the full-moon day
• पौर्णमास्यां: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; काल/तिथि-निर्देश (locative of time)

• समुद्रस्य: of the ocean
• समुद्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• स्नानात्: from bathing (by bathing)
• स्नानात्: Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ/अपादान (ablative: from/by)

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्राप्तव्य-वस्तु

• आप्नुयात्: may obtain
• आप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• पर्वणि: on a festival day / sacred occasion
• पर्वणि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; काल/अधिकरण

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्नात (कृदन्त; √स्ना धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे विशेषणवत्

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (of puṇya implied)

• आप्नुयात्: may obtain
• आप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāgara-kuṇḍa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Split-scene comparison: left shows ocean bath on pūrṇimā with moon over waves; right shows Sāgara-kuṇḍa bath on parvan with the same moon mirrored in still water, implying equal (and imperishable) merit.

Characters & Entities

• Samudra (ocean)
• Parvan (holy festival day)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred bathing at the praised tīrtha, especially on auspicious days, yields enduring (akṣaya) merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ayodhyā-region tīrtha being described in the Ayodhyāmāhātmya (the immediate locale of the discourse).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) on a parvan (festival/holy day), compared to ocean-bathing on Paurṇamāsī.