Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 60

Devanagari script

रघुरुवाच । भगवंस्तिष्ठ मे हर्म्ये दिनमेकं मुनिव्रत । यावद्यतिष्ये भगवन्भवदर्थार्थमुच्चकैः

Transliteration

raghuruvāca | bhagavaṃstiṣṭha me harmye dinamekaṃ munivrata | yāvadyatiṣye bhagavanbhavadarthārthamuccakaiḥ

Translation

रघु म्हणाला— हे भगवन्, हे मुनिव्रत! माझ्या राजप्रासादात एक दिवस निवास करा. तोपर्यंत, हे पूज्य, तुमच्या कार्यासाठी आवश्यक साधन मी अत्यंत प्रयत्नाने सिद्ध करीन।

Word by Word

• रघुः: Raghu
• रघुः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वच् परिभाषणे)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भगवन्: O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तिष्ठ: stay
• तिष्ठ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (स्था गतिनिवृत्तौ/स्थितौ)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; मम-आदेश (enclitic genitive)

• हर्म्ये: in (my) palace
• हर्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हर्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• दिनम्: for a day
• दिनम्: Karma (Extent/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि-अर्थे (duration)

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; दिनम्-विशेषण

• मुनि-व्रत: O sage of vows
• मुनि-व्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; मुनिव्रत = मुनिसदृशं व्रतं यस्य (sage-like in vow)

• यावत्: until/as long as
• यावत्: Sambandha (Temporal link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय, यावदर्थे (until/as long as)

• यतिष्ये: I shall strive
• यतिष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यत् (यत् प्रयत्ने)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• भगवन्: O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भवत्-अर्थ-अर्थम्: wealth for your sake
• भवत्-अर्थ-अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (object of striving)

• उच्चकैः: earnestly
• उच्चकैः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चकैः (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्यय (adverb of manner: intensely/earnestly)

Speaker

Raghu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: Inside Raghu’s palace at Ayodhyā: the king respectfully invites Agastya to stay one day, hands folded, attendants and lamps in a royal hall.

Characters & Entities

• Raghu
• Kautsa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma means taking responsibility: a king uses effort and resources to support sacred obligations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the celebrated sacred landscape in which this exemplary royal dharma is narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

Support for guru-related duty (gurvartha) through rightful means, leading to dakṣiṇā/dāna.