Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 67

Devanagari script

चंद्रन्यासं कलान्यासं कारयेन्मंडले जलम् । एकादशेंद्रियन्यासं तथैव विधिपूर्वकम्

Transliteration

caṃdranyāsaṃ kalānyāsaṃ kārayenmaṃḍale jalam | ekādaśeṃdriyanyāsaṃ tathaiva vidhipūrvakam

Translation

चंद्रन्यास व कलान्यास करावा आणि मंडलातील जलाचे संस्कार करावेत. तसेच विधिपूर्वक अकरा इंद्रियांचा न्यासही करावा।

Word by Word

• चंद्रन्यासम्: the Moon-nyāsa (placement/installation)
• चंद्रन्यासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चंद्र + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चंद्रस्य न्यासः)

• कलान्यासम्: the nyāsa of the digits/phases (kalās)
• कलान्यासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कला + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलानां न्यासः)

• कारयेत्: should have performed / should cause to be done
• कारयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative): ‘cause to be done/perform’

• मंडले: in the maṇḍala (ritual diagram)
• मंडले: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एकादशेंद्रियन्यासम्: nyāsa of the eleven senses
• एकादशेंद्रियन्यासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एकादश + इन्द्रिय + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—(एकादश-इन्द्रिय)-न्यासः (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः: ‘एकादशानाम् इन्द्रियाणां न्यासः’)

• तथा: thus; likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विधिपूर्वकम्: in due/ritual order; according to rule
• विधिपूर्वकम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषणम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन रूपेण अव्ययवत् (पूर्वक-प्रत्ययान्त)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Characters & Entities

• Candra
• Kalā (lunar digits)
• Nyāsa
• Maṇḍala
• Indriyas (eleven faculties)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner faculties are ritually aligned with the deity through nyāsa, making worship both external and internal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the contextual sacred region; the verse details the worship-technology used there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Candra-nyāsa, kalā-nyāsa, consecrate the maṇḍala water, and do ekādaśendriya-nyāsa in correct order.