Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 68

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं विधिपुरःसरम् । शेषरूपाहिवद्ध्येयाः पूज्या विप्रा विशेषतः

tasmādatra prakartavyaṃ snānaṃ vidhipuraḥsaram | śeṣarūpāhivaddhyeyāḥ pūjyā viprā viśeṣataḥ

म्हणून येथे विधिपूर्वक आचरणासह स्नान निश्चयाने करावे। शेषरूप नागाचे ध्यान करावे आणि विशेषतः ब्राह्मणांचे पूजन-सत्कार करावा।

tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; हेतौ (therefore)
atrahere
atra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
prakartavyamto be done; should be performed
prakartavyam:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeAdjective
Rootpra-√kṛ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (स्नानम्)
snānambathing
snānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsnāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vidhi-puraḥsarampreceded by proper procedure
vidhi-puraḥsaram:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidhi (प्रातिपदिक) + puraḥsara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुषः (विधिः पुरःसरः यस्य)
śeṣa-rūpa-ahi-vatlike a serpent in the form of Śeṣa
śeṣa-rūpa-ahi-vat:
Kriya-Visheshana (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootśeṣa (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + ahi (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (वत्-प्रत्ययेन तुल्यत्वे)
dhyeyāḥto be meditated upon
dhyeyāḥ:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeAdjective
Rootdhyai (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्/अनीयर्-भाव), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (विप्राः)
pūjyāḥto be worshipped/honoured
pūjyāḥ:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeAdjective
Rootpūj (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (विप्राः)
viprāḥbrāhmaṇas
viprāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viśeṣataḥespecially
viśeṣataḥ:
Kriya-Visheshana (Emphasis/विशेष)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa-tas (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक क्रियाविशेषण (especially)

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa–Ayodhyāmāhātmya context)

Tirtha: Ayodhyā-tīrtha (Śeṣa-dhyāna-pradhāna)

Type: ghat

Scene: At dawn on a riverbank, a pilgrim performs regulated snāna, then sits in meditation visualizing Śeṣa as a radiant many-hooded serpent; nearby, brāhmaṇas are respectfully welcomed with pādya/arghya and offerings.

Ś
Śeṣa
V
vipra (brāhmaṇas)
T
tīrtha (Sarayū-bank)

FAQs

Tīrtha merit increases when rites are done with proper discipline and with reverence for sacred beings and holy persons.

The Sarayū-bank tīrtha in Ayodhyā associated with Śeṣa (Sahasradhārā context).

Vidhipūrvaka snāna, meditation on Śeṣa as a serpent-form, and special honour to brāhmaṇas.