Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

इति प्रोक्तं सुरेन्द्रेण लोकानां हितकाम्यया । सर्वे समागतास्तत्र यत्र जालिर्व्यवस्थिता

Transliteration

iti proktaṃ surendreṇa lokānāṃ hitakāmyayā | sarve samāgatāstatra yatra jālirvyavasthitā

Translation

लोकांच्या हिताची इच्छा धरून सुरेंद्राने असे सांगितले; मग सर्वजण तेथे एकत्र झाले, जिथे जाली स्थित आहे।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• प्रोक्तम्: was said
• प्रोक्तम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच्/वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे ‘said/declared’ (impersonal/passive sense)

• सुरेन्द्रेण: by the lord of gods (Indra)
• सुरेन्द्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् इन्द्रः); पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचनम्

• लोकानाम्: of the people/worlds
• लोकानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्

• हितकाम्यया: with the desire for (their) welfare
• हितकाम्यया: Hetu (Cause/Motive/हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुषः (हितं काम्यते इति/हितस्य कामना); स्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचनम्; हेतौ/प्रयोजने (as motive)

• सर्वे: all (persons)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• समागताः: assembled/came
• समागताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम् (धातु) → समागत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्तरि-प्रयोगे ‘having assembled/arrived’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• जालिः: Jāli (proper name)
• जालिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• व्यवस्थिता: was situated/was present
• व्यवस्थिता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-अव-स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगे ‘was stationed/was present’ (agreeing with implied स्त्री/सभा/स्थिति or as predicate)

Speaker

Narrator (contextual narrative voice within the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāli-sthāna (within Vastrāpatha/Ujjayanta context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra (surendra) concludes a welfare-motivated proclamation; the assembly moves and gathers at the station where Jāli resides, near the newly manifested tīrtha on the mountain.

Characters & Entities

• Indra (Surendra)
• Jāli

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha worship is presented as lokahita—beneficial not only personally but also cosmically and socially.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jāli, within the Vastrāpatha sacred complex.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it narrates the collective approach to the holy site.