Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अनेकाश्चर्यसंपन्नं सस्मार मनसा हरिम् । तं भीतमिव विज्ञाय नरसिंहः समाययौ

Transliteration

anekāścaryasaṃpannaṃ sasmāra manasā harim | taṃ bhītamiva vijñāya narasiṃhaḥ samāyayau

Translation

अनेक अद्भुतांनी भरलेले ते स्थान पाहून त्याने मनात हरिचे स्मरण केले; तो जणू भयभीत आहे असे जाणून नरसिंह तेथे येऊन पोहोचला।

Word by Word

• अनेकाश्चर्यसंपन्नम्: endowed with many wonders
• अनेकाश्चर्यसंपन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक) + आश्चर्य (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त, सम्-पद् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषणम्; (हरिम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• सस्मार: remembered
• सस्मार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• भीतम्: frightened
• भीतम्: Karma (Object complement/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीत (कृदन्त, भी धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषणम् (तम् इति विशेष्यस्य)

• इव: as if
• इव: Sambandha (Comparator/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्ययम् (particle of comparison)

• विज्ञाय: having understood
• विज्ञाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund), ‘having known/understood’

• नरसिंहः: Narasimha
• नरसिंहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नरसिंह (प्रातिपदिक; नर + सिंह)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्; कर्मधारयः—‘नरः सिंह इव’/‘नर-सिंह’ (दैव-नाम)

• समाययौ: came/approached
• समाययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-या (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Sārasvata

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee, awed by the wondrous sacred landscape, closes his eyes in inner remembrance of Hari; from that subtle fear and devotion, Narasiṃha manifests and approaches—divinity responding to thought.

Characters & Entities

• Sārasvata
• Hari (Viṣṇu)
• Narasiṃha
• Vāmana (vipra, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner remembrance of Hari (smaraṇa) draws immediate divine protection when fear arises.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpathakṣetra’s environs in Prabhāsa, where Narasiṃha becomes present to protect a devotee.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mental remembrance/meditation on Hari (manasā smaraṇa) is highlighted as an efficacious practice.